Polska / Podkarpacie, Krosno – magia szkła

Rozżarzona szklarska masa hipnotyzuje widza migocąc oślepiającą bielą, połyskując złociście i płonąc czerwono. Jej wydmuchiwanie ekscytuje, a napięcie ustępuje dopiero wtedy, gdy formujący masę szklarz odcina gotowe niemal szkło od piszczeli.

Wytop i nadawanie kształtu jest intrygującą sztuką, dzięki której z ziarnka piasku powstają solidne użytkowe przedmioty równie dobrze jak delikatna krucha biżuteria czy awangardowe dzieła sztuki. Jak to się dzieje, krok po kroku można prześledzić w Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie. Przygoda to tym bardziej fascynująca, że tam nie tylko się patrzy, ale uczestniczy, czując żar bijący z hutniczych pieców. Widząc krople potu perlące się na twarzach szklarskich mistrzów, bo chociaż stoją w pewnym oddaleniu od ognia, temperatura w hali sięga 40 st. C. A ponieważ to nie klasyczne muzeum, można wziąć do rąk metalową piszczel i wytężywszy płuca próbować samemu uformować przedmiot. Najmłodsi zaś, których zadanie takie przerasta, tworzą projekty z modeliny. Na ich oczach, szklarze zamieniają je później w niepowtarzalne pamiątki ze szklanego królestwa.

Technika wyrobu szkła nie zmieniła się od kilkuset lat. A wydmuchiwanie go przez dwumetrową metalową rurkę zwaną piszczelą szklarską, jest podstawową techniką znacznie dłużej. Tradycje szklarskie w regionie sięgają XIX wieku. O działaniu niewielkich ale licznych zakładów tej branży świadczą nazwy miejsc takich jak Huta Polańska, Huta Wysowska czy Oderne w Beskidzie Niskim. Paradoksalnie, na miejscu nie ma zasobów piasków szklarskich. Jest jednak źródło energii niezbędnej do ich przetwarzania. W górach było nim drewno, a w Dołach Jasielsko-Sanockich gaz ziemny. Dzięki jego złożom Krosno wyrosło na największe w Europie centrum produkcji szkła użytkowego, ozdobnego i gospodarczego oraz włókna szklanego. Kilkadziesiąt firm związanych jest dziś z produkcją i zdobieniem szkła. Kluczową pozycję zajmują wśród nich Krośnieńskie Huty Szkła, największy i najbardziej znany producent w Polsce, jeden z liderów światowego rynku z 80-letnią historią.

Centrum Dziedzictwa Szkła czerpie z miejscowej tradycji pełnymi garściami, gdyż nie interesujące zabytki ani cieszące się frekwencją festiwale, ale właśnie szkło przyniosło Krosnu światowy rozgłos. Placówka dopisuje także nowy, znaczący rozdział do kilkusetletniej historii miasta. Pokazy zręczności mistrzów hutniczych, ujarzmiających gorącą szklaną masę są nader spektakularne, ale na nich nie kończy się przygoda w świecie szkła. Centrum zajmuje cztery kondygnacje w podziemiach krośnieńskiego rynku. Znalazły w nich miejsce ekspozycje dzieł artystów Glass Studio Borowski, Mateusza Maraja czy Macieja Habrata. Są pomieszczenia o profilu edukacyjnym „Szkło w fizyce”, w których przeprowadza się samodzielnie eksperymenty korzystając z soczewek, światłowodów czy kalejdoskopu. W Centrum odbywają się koncerty i pokazy szklanej biżuterii, emitowane są filmy traktujące o historii i sztuce wytwarzania szkła. Z infrastruktury Centrum korzystają studenci wrocławskiej ASP, na której istnieje jedyny w Polsce wydział szkła artystycznego. Na najniższej natomiast kondygnacji, artysta Ryszard „Ryho” Paprocki stworzył trójwymiarowe dzieło, jedno z zaledwie trzech w Polsce. Iluzjonistyczne malowidło na miarę XXI wieku. Ulegamy złudzeniu, że świat stworzony przez Ryha jest jeszcze głębiej. Wrażenie potęgują techniki 3D-mappingu, gdyż ożywiają obrazy, wprawiając je w ruch. Projekt można śledzić na stronach internetowych Centrum.

Szkło to temat fascynujący, i dobrze w Krośnie sprzedany. Centrum otwarte w czerwcu 2012 roku odwiedziło w pierwszym półroczu niemal 20 tysięcy osób. Warto więc odnotować fakt, że na mapie Polski pojawił się obiekt światowej klasy. Wpisujący się we współczesny trend budowania atrakcji turystycznych w oparciu o charakterystyczną dla regionu gałąź przemysłu.

INFO
Centrum Dziedzictwa Szkła: www.miastoszkla.pl
W specjalnej zakładce podgląd dzieła Ryszarda „Ryha” Paprockiego: www.3d.miastoszkla.pl

Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s