Polska / Kociewie Świeckie – z borów do gwiazd

W południowej części Kociewia szumią Bory Tucholskie. Rozlewa się wśród lasów 90 jezior, najczęściej rynnowych, bo miejsca wymościł im przed tysiącami lat ustępujący z Europy lądolód. Toczą wody lewobrzeżne dopływy Wisły – rzeki Wda i Mątawa.

Przyroda jest największym skarbem regionu. Przyroda i krajobrazy, bo chociaż Kociewie rozciąga się na niżu, to widokowo jest bardzo zróżnicowane. Dostrzeże to każdy, kto wyruszy kajakiem na szlak Wdy. Na kociewskim odcinku, rzeka o zdecydowanie nizinnym charakterze, ma wręcz leniwy nurt. Słynie jednak z tego, że na całej, blisko 200-kilometrowej długości meandruje, a jej zakola wyznaczają nierzadko urwiste, wysokie brzegi. W efekcie obfituje w malownicze przełomy, a ocieniające ją lasy potęgują wrażenie dzikości. Tajemniczości dodaje sama woda o ciemnym zabarwieniu, która kryjąc dno, była powodem nadania Wdzie miana Czarnej Wody. W dolnym biegu rzeki pojawiają się zgoła odmienne, industrialne akcenty. W szeregu działających tam elektrowni dwie są zabytkowe – Żur i Gródek, uruchomione w dwudziestoleciu międzywojennym. Na ich potrzeby spiętrzono rzekę. Z wytwarzanej na Wdzie energii elektrycznej korzystała powstająca wtedy Gdynia, a nad oba zalewy, szczególnie położony wyżej Żurski, tłumnie ściągali miłośnicy sportów wodnych i wypoczynku. Ba, koło zapory w Żurze obchodzono w owym czasie Dni Morza.

Wysoczyznę Świecką rozciągającą się w centralnej części urozmaicają także inne doliny, a mozaikę pól, łąk i lasów wzbogacają tafle jezior, szczególnie atrakcyjnych w rejonie Świekatowa, Błądzimia, Bukowca i Nowego. Od północy przylegają do Wysoczyzny Świeckiej Bory Tucholskie, z różnorodnymi zespołami leśnymi i torfowiskami. Mątawa w górnym biegu przecina zgoła nie nizinne otoczenie, przez co fragment jej zlewni obdarowano mianem Szwajcarii Rulewskiej. Jeszcze inaczej jest w Dolinie Dolnej Wisły, zamykającej region od wschodu. Zwłaszcza w okolicach Świecia i Nowego, gdzie na dnie wąwozów i parowów szemrają strumienie, a na stokach tworzą się osuwiska.

Jeziora i rzeki kuszą nie tylko wodniaków, ale również wędkarzy. Przez lasy prowadzą liczne szlaki rowerowe i piesze, ścieżki przyrodnicze oraz specjalnie przygotowane trasy nordic walking. W tej ostatniej dyscyplinie wyspecjalizowała się gmina Osie, położona w północnej części Kociewia Świeckiego. W szerokim wachlarzu tras do przechadzek i szybkich marszów, najkrótsza liczy 3,3 km długości, a najdłuższa 13,3 km. Przez cały rok odbywają się na nich różnorodne imprezy. Największe zainteresowanie towarzyszy Marszowi Walentynkowemu i Majówce w Tleniu, ale również podczas cotygodniowych, sobotnich wędrówek z kijkami frekwencja dopisuje.

Bogatą przyrodę regionu chroni się w dwóch rozległych obszarach, ale w formie przyjaznej dla mieszkańców i rozwoju turystyki. Północ powiatu świeckiego i należące już do tucholskiego sąsiada Śliwice, objęto granicami Wdeckiego Parku Krajobrazowego (www.parki.kujawsko-pomorskie.pl). W południowej części znajduje się jeszcze rozleglejszy kompleks – Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego (www.parki.kujawsko-pomorskie.pl). Osobliwości przyrody chroni się też w 13 rezerwatach, a na liście pomników przyrody jest ponad 200 obiektów. Wśród intrygujących przyrodniczych enklaw są na przykład legowiska czapli siwej w rezerwacie „Białe Błota” w rejonie Plewna. Porywa pięknym otoczeniem i najczystszą w regionie wodą Jezioro Stelchno. Koło Leosi nieopodal Drzycimia leży największy na Pomorzu głaz narzutowy zwany „Kamieniem św. Wojciecha”. W Kozielcu koło Nowego rośnie topola czarna o obwodzie 576 cm w pierśnicy, a pośród dębów w Bąkowie koło Warlubia pyszni się „Kazimierz Wielki” o imponującym obwodzie pnia – 980 cm i wieku szacowanym na 650 lat. Tuż obok powiatowej stolicy, Świecia wznoszą się Diabelce, wspaniały punkt widokowy nadwiślańskiej wysoczyzny, z którego popatrzymy na rozlewającą się szeroko na ponad 400 m Wisłę i położone na przeciwległym brzegu Chełmno.

Właśnie tamtędy, nad Wisłą, biegnie kilka zróżnicowanych pod względem trudności szlaków rowerowych. A wśród nich, dedykowany rodzinnemu wypoczynkowi, wyznakowany na zielono Nadwiślański i – zgoła odmienny, bo wymagający dobrej techniki oraz upodobania do przygody – czarny Na Diabelce. Świeckiego biegu Wisły trzyma się fragment 1000-kilometrowej, ogólnopolskiej Wiślanej Trasy Rowerowej. Na terenie województwa kujawsko-pomorskiego ukończono ją najprędzej. Region przecina także międzynarodowy szlak rowerowy – wyznaczona na niebiesko „EuroRoute” R-1, prowadząca z Calais do Petersburga. Wytyczeniu kilku rowerowych szlaków towarzyszyły inspiracje historyczne. Trasą jaką przemierzały wojska cesarza Francuzów przed 200 laty, poprowadzono niebieski Szlak Napoleona. Do jeszcze odleglejszej przeszłości odwołuje się zielony Szlak Grzymisława. Jak wynika z dokumentu z 1198 roku, książę namiestnik „przejeżdżał w konia swoje włości na jedno stajanie”. Jazdę tym 100-kilometrowym szlakiem najlepiej rozłożyć na dwa dni, by cieszyć się przyrodą i spokojnie odkrywać przeszłość Kociewia.

Ponoć ludzie chętniej jeżdżą dziś na rowerach niż wędruje piechotą. Mimo to, w regionie o piechurach nie zapomniano. Świeckie Kociewie zaprasza ich choćby na szlak wiodący śladami Chopina – krótką, zaledwie 8-kilometrową trasę z Terespola do Świecia. Na dłuższe wędrówki znakomicie się nadają niebieskie szlaki: Zamkowy lub noszący imię, związanego z regionem archeologa i etnografa, ks. dra Władysława Łęgi.

Sztandarowe zabytki Kociewia znajdują się w sąsiednich częściach – tczewskiej i stargardzkiej, z bazyliką w Pelplinie i zamkiem w Gniewie na czele. Ale obecność w świeckim powiecie obiektów mniej lub wcale nie znanych, w połączeniu ze wspaniałą przyrodą zachęca szczególnie mocno do penetrowania skrytych nawet zakątków i odkrywania ukrytych w nich skarbów. Śladów osadnictwa olęderskiego, otoczonych parkami pałaców, starych młynów – jak ten w Grucznie, który stanowi najwspanialszy element oprawy sierpniowego Festiwalu Smaku, czy zagród – takich jak XVIII-wieczna mennonicka w Chrystkowie, inspirujących organizację Weekendów z menonitami w czerwcu każdego roku. W położonych nad Wisłą miastach – Świeciu i Nowem znajdziemy całe zespoły zabytków, ze średniowiecznymi obiektami. W Świeciu najwspanialsze są bodaj fragmenty XIV-wiecznego krzyżackiego zamku z majestatyczną północno-zachodnią basztą. Roztacza się z niej panorama okolicy, a ciekawostką jest fakt, że to najwyższa udostępniona turystom krzywa wieża w Polsce. Wśród fresków na sklepieniu gotyckiej fary w Nowem znajdziemy rzadkie przedstawienie ukrzyżowanej kobiety z brodą. To Wilgefortis, legendarna córka króla Luzytanii, która nie chciała poślubić poganina. Żarliwie modliła się więc o pomoc. I stał się cud, gdyż wyrosła jej broda, skutecznie zniechęcając narzeczonego. Ojciec wpadł jednak w gniew i kazał ją ukrzyżować. Przedstawienie męczennicy należy do rzadkości, gdyż Kościół poddaje w wątpliwość jej istnienie. Do godnych uwagi obiektów sakralnych w regionie należą sanktuaria maryjne: NMP Matki Kościoła w Płochocinie i Topolnie (Topólnie). To nie wszystko, gdyż zgodnie z planem, w 2018, a najpóźniej w 2019 r., Kociewie Świeckie będzie wymieniane w światowej czołówce miejsc związanych z astronomią. Powstaje tam bowiem nowy polski radioteleskop, jeden z trzech największych na świecie. Nadano mu imię Heweliusza, i postanowiono, że stanie Borach Tucholskich – przy północnej granicy powiatu świeckiego.

W bazie turystycznej Kociewia Świeckiego dominują gospodarstwa agroturystyczne, choć jest i większy ośrodek wypoczynkowy nad jeziorem Deczno, zaledwie 3 km od Świecia (www.deczno.com). Natomiast spragnieni luksusu znajdą dla siebie przynajmniej dwie oazy – „Evita Hotel & Spa” (www.evitahotel.pl) w rozwijającym się jako kurort Tleniu oraz „Hanza Pałac Hotel” w Rulewie-Grudziądzu (www.hanzapalac.pl). Ostatni z wymienionych obiektów zaprasza też dzieci i dorosłych do parku linowego, w którym oprócz zróżnicowanych tras poprowadzonych w koronach drzew, jest plac zabaw dla najmłodszych z trampoliną i eurobangee oraz mini-zoo.

INFO
Lokalna Organizacja Turystyczna KOCIEWIE
Kociewski Ośrodek Informacji Turystycznej
ul. 30 Stycznia 4, 83-110 Tczew
tel. (+48 58) 531 37 41
www.kociewie.eu
Miłośnicy turystyki rowerowej znajdą niezbędne informacje na stronach: www.rowery.kociewie.eu
Animacja modelu 90-metrowego Radioteleskopu Hevelius RT90+: www.gazeta.tv
Przewodnik po Kociewiu Świeckim w formacie pdf: Ruszaj na Kociewie


Kim są mennonici?

Protestantami. Wyłonili się z ruchu anabaptystycznego podobnie jak amisze czy hutteryci. W Polsce pojawili się w połowie XVI stulecia, uciekając przed prześladowaniami w rodzinnej Holandii. Pracowici, wykazujący kunszt i doświadczenie w zajęciach związanych z wodą, flisactwem i melioracją zapoczątkowali w Rzeczypospolitej tzw. osadnictwo olęderskie. Ślady ich bytności znajdują się więc na Żuławach i w dolinie Wisły. Na Mazowszu, konkretnie w Mińsku Mazowieckim tworzą po dziś dzień żywą społeczność. Prowadzą tam misyjną placówkę organizacji „Anabaptist International Ministries”, określając siebie mianem Chrześcijańskiej Wspólnoty Mennonitów ‚Agape’. Założyli Fundację „Dziedzictwo” i wydają bezpłatny periodyk poświęcony nauczaniu biblijnemu „Ziarno prawdy” (www.ziarnoprawdy.pl). Zasady ich wiary wyłożył w dziele zatytułowanym Fondamentboek, inicjator nurtu, Menno Simmons w 1539 roku. Zgodnie z nimi, Biblia zawiera autentyczne słowa Boga i dlatego jest nieomylna. Chrzczą członków wspólnoty, którzy ukończyli przynajmniej 14 lat, aby decyzja o życiu zgodnie z nakazami wiary mogła być podjęta świadomie. Zachowują prawo do wykluczenia ze swoich gmin grzeszników. Wybierają kolegialnie pastorów. Są pacyfistami, sprzeciwiają się noszeniu i używaniu broni. Prowadzą skromne i pracowite życie, wystrzegając się sprawowania wysokich urzędów i składania przysiąg.
http://minskmaz.wix.com/
www.facebook.com/wspolnotagape

Materiał publikowany na łamach magazynu „Świat Podróże Kultura” w numerze sierpień-wrzesień 2015.

Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.