Ogińscy i El Greco – siedleckie skarby

W 2014 roku świat celebrował 400-lecie śmierci El Greco, genialnego malarza, urodzonego na Krecie, wyedukowanego we Włoszech, a tworzącego u schyłku epoki renesansu w Hiszpanii, głównie w Toledo. Do obchodów przyłączyły się Siedlce, ponieważ największym skarbem w kolekcji Muzeum Diecezjalnego jest jedyny w Polsce obraz pędzla El Greco, zatytułowany „Ekstaza św. Franciszka”.

Jak mówi kustosz muzeum, Dorota Pikula – zgromadzone przedmioty trafiały do muzeum przypadkowo. Również arcydzieło El Greco znalazło się w zbiorach zaskakującym zrządzeniem losu. Obraz odkryto w kościele w Kosowie Lackim. Był w tak złym stanie, że żmudne badania i prace konserwatorskie trwały bez mała 40 lat. Ustalono jednak niezbicie, że „Ekstaza św. Franciszka” jest oryginałem. W 2004 roku wystawiono obraz po raz pierwszy na widok publiczny. Teraz poddany kolejnemu etapowi konserwacji, zapewne dopiero pod koniec 2016 roku wróci na swoje miejsce. Namalowany w chłodnej tonacji, zadziwia konwencją, zachwyca mistrzowską grą świateł i cieni. Nie pozostawiając nikogo obojętnym, wzbudza głębokie przeżycia, nawet wśród tych, którzy pierwszy raz stykają się ze sztuką El Greco.

Bogactwo sakralnej sztuki
Skarby zgromadzone w Muzeum Diecezjalnym nie są prezentowane przypadkowo. Każda z kilkunastu sal, w których są eksponowane, ma przewodni wątek i jest poświęcona innej sferze sztuki sakralnej. A niezwykle bogate zbiory obejmują nie tylko dzieła malarskie czy rzeźbiarskie z różnych epok, ale także inne ciekawe artefakty, takie jak utensylia kościelne, instrumenty muzyczne, czy przejmujące dzieła z kręgu kultury sarmackiej, poświęcone fenomenowi śmierci oraz związkom życia z wiarą, etyką i karą za grzechy. Ze zgormadzonymi zabytkami sztuki kościelnej współgrają miejskie świątynie. Okazała neogotycka katedra, projektu inż. Zygmunta Zdańskiego. Jej okazałe ceglane wieże widoczne są z daleka, a odrestaurowane po zniszczeniach II wojny światowej witraże opowiadają o dziejach Kościoła w Polsce i na Podlasiu. Starszy od katedry jest skromniejszy od niej XVIII-wieczny kościół p.w. św. Stanisława. Wznosi się przy ulicy Floriańskiej vis a vis starego ratusza.

Jacek, którym się kobiety zachwycały
On także należy do symboli Siedlec. A przymiotnik stary w niczym mu nie uwłacza. Władze miasta mają dziś nowoczesną siedzibę, w funkcjonalnym, przystosowanym do obsługi spraw obywatelskich budynku. Zaś ów „stary” ratusz otaczają pieczołowitą opieką, bo jest cennym zabytkiem architektury i mieści dziś Muzeum Regionalne. Wielostylowa budowla jest tak plastyczna, że zdaje się opowiadać o przeszłości miasta i jego mieszkańców. Niegdyś obszerne skrzydła rozmieszczone na planie krzyża mieściły kupieckie kramy. Oficjalny zaś charakter miała jedynie centralnie usytuowana wieża i pomieszczenia, które kryła. Gmach wieńczy figura Atlasa podtrzymującego na barkach Kulę Ziemską. Jednak siedlecki Atlas znany jest bardziej pod imieniem Jacka. Bo jeśli wierzyć anegdocie, rzeźbiarzowi pozował koniuszy księżnej Aleksandry Ogińskiej. Miał na imię Jacek, a postawną sylwetką wzbudzał westchnienia kobiet, bez różnicy stanu.

Zasługi Ogińskich
Na wieży jest jeszcze zegar z kurantem, który wygrywa słynnego poloneza „Pożegnanie Ojczyzny” Kleofasa Ogińskiego. Nie przypadkowo. Siedlce należały do dóbr magnackich, najpierw Czartoryskich, a później właśnie Ogińskich, rodziny, z której się kompozytor tańczonego powszechnie na studniówkach poloneza wywodził. Pałac Ogińskich jest kolejnym siedleckim skarbem. Wzniósł go wprawdzie jeszcze przed 1730 rokiem książę Kazimierz Czartoryski, ale jego wnuczka, Aleksandra Ogińska dokonała tak gruntownej przebudowy w latach 1776-1782, że przyćmiła dziadkowe zasługi i do klasycystycznej dziś, okazałej budowli przylgnęło już na zawsze jej nazwisko. Przez pałacowe sale przewinęła się w przeszłości plejada znakomitości. Gościł tutaj Tadeusz Kościuszko, bywali Julian Ursyn Niemcewicz, Franciszek Karpiński i Franciszek Kniaźnin. W związku z wizytą Stanisława Augusta Poniatowskiego, wzniesiono przy trasie dojazdowej kolumnę toskańską, zwieńczoną krzyżem. Stoi przy ulicy Sokołowskiej wskazując drogę jak przed wiekami drogę do pałacu. Od 2001 roku mieści się w nim rektorat Uniwersytetu Przyrodniczo – Humanistycznego, za którego staraniem odrestaurowano pałac pozyskując dotacje regionalne i unijne.

Wśród obiektów powstałych staraniem księżny Aleksandry jest także klasycystyczny budynek przy ul. Piłsudskiego. Zaprojektował go znany z licznych, wzniesionych w Warszawie budowli Antonio Corazzi. Obecnie jest siedzibą poczty, ale za czasów księżnej Aleksandry służył celom charytatywnym. Wydawano w nim posiłki dla biednych. Był wśród nich utalentowany chłopiec Aleksander Orłowski, późniejszy malarz-batalista, który dzięki pomocy i mecenatowi księżnej zyskał wykształcenie i rozwinął talent.

*

Dzieje skarbów siedleckiej przeszłości i podejmowane przez samorząd inwestycje, tworzą ze stolicy Podlasia coraz atrakcyjniejsze miasto. Bogata przeszłość Siedlec, które w 2017 roku będą obchodzić jubileusz 470 lat nadania praw miejskich, splata się w nich z przyjazną dla mieszkańców atmosferą. Przyciągając turystów stawiają na rozwój nauki i kulturę. Dzięki temu, położone 90 km na wschód od Warszawy miasto, ugruntowuje pozycję stolicy Podlasia i kluczowego ośrodka Wschodniego Mazowsza.


INFO
Siedlce, miasto przyjazne: www.siedlce.pl


W 2014 roku Regionalny Portal Informacyjny Podlasie24.pl opublikował w sieci film „Rok El Greco – Siedlce”, który przedstawia miasto, a przede wszystkim należący do bogatej kolekcji Muzeum Diecezjalnego, jedyny w Polsce obraz pędzla El Greco, zatytułowany „Ekstaza św. Franciszka”.


Materiał publikowany w magazynie Moda na Mazowsze jesienią 2016 (wkrótce —> PDF).

Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.