Delhi Mogołów ma barwę czerwoną

Wielcy Mogołowie, jak nazywano muzułmańską dynastię o mongolskim rodowodzie, panowali w Indiach w latach 1526–1857, stanowiąc realną potęgę do roku 1707.

Islam należy po dziś dzień do głównych religii na subkontynencie, a w sferze kultury materialnej czasy ich panowania wyznaczają imponujące budowle, z postrzeganym współcześnie jako jeden z głównych symboli Indii, grobowcem Tadż Mahal na czele. Wspaniałe zabytki z okresu mogolskiego są ozdobą Delhi.

Dziedziniec Wielkiego Meczetu w Delhi, fot. Paweł Wroński
Dziedziniec Wielkiego Meczetu w Delhi, fot. Paweł Wroński

Grobowiec Humajuna
Zachwyca lekką, ażurową wręcz ornamentyką pawilonów i geometrycznym planem otaczającego mauzoleum parku. Budowę zainicjowała w 1565 roku wdowa po Humajunie, Hamida Banu Begum. Ukończono ją w 1572 roku. Projekt stworzył architekt perskiego pochodzenia Mirak Mirza Ghiyas. Kompozycja ogrodu jest oparta na zawartej w Koranie wizji Raju. Całe założenie ma cztery główne, symetrycznie rozłożone części. Kanały dzielą je wtórnie, łącznie na 36 pól. Mauzoleum wznosi się na specjalnej platformie, wyniesionej 7 m ponad otoczenie. Budynek zwieńczony marmurową kopułą zbudowano z czerwonego piaskowca, sam grobowiec z żółtego i czarnego marmuru. Otoczona rozległym parkiem budowla wydaje się niewielka. Ma jednak aż 47 m wysokości, zaś jej skrzydła rozciągają się na 91 m. Finezyjna architektura mauzoleum zanspirowała twórców o niemal sto lat późniejszego Tadż Mahal (www.humayunstomb.com).

Mauzoleum Humajuna, Nowe Delhi, fot. Paweł Wroński
Mauzoleum Humajuna, Nowe Delhi, fot. Paweł Wroński

Czerwony Fort
Dziś jest oddalony od koryta rzeki Jamuny około kilometra. Jednak w czasach świetności budowli, rzeka płynęła tuż pod murami, pełniąc w praktyce rolę fosy. Jej mury mają 2,5 km długości, a ich wysokość waha się od 16 m od strony rzeki, podnosząc się do 33 m od strony miasta. Czerwony Fort był pierwszą siedzibą Szahdżahana. Teraz wpisany jest na listę UNESCO. Nazwa pochodzi od koloru murów wzniesionych z czerwonego piaskowca (www.redfortdelhi.co.in).

delhi-mogolow_00017
Czerwony Fort nad Jamuną, fot. Paweł Wroński

Wielki Meczet
Nazywany bywa Piątkowym, ponieważ zgodnie z koranicznym nakazem, wyznawcy Allacha są zobowiązani poświęcić ten dzień na wspólne modły. Wielki Meczet jest największą muzułmańską świątynią w Indiach. Dwa smukłe minarety sięgają 41 m wysokości, a na dziedzińcu może się jednocześnie modlić 25 tys. osób. Także tutaj, do budowy użyto czerwonego piaskowca oraz kontrastujących ze sobą marmurów białego i czarnego. Wielki Meczet powstał za panowania Szahdżahana, w latach 1654-1658 (www.culturalindia.net).

Wielki Meczet w Delhi, fot Paweł Wroński
Wielki Meczet w Delhi, fot Paweł Wroński

Dynastia Wielkich Mogołów w Indiach

Przed Wielkim Meczetem w Delhi, fot. Paweł Wroński
Przed Wielkim Meczetem w Delhi, fot. Paweł Wroński

1526-1530Babur.
Jego władztwo obejmowało północne obszary subkontynentu.

1530–1556Humajun. Uwikłany w walki z konkurentem do tronu Szer Szachem, utracił tron w 1540 roku. Pełnię władzy odzyskał przy pomocy perskiej dopiero w 1555 roku.

1556–1605Akbar. Skonsolidował państwo i poszerzył jego granice po Afganistan na zachodzie, Zatokę Bengalską na wschodzie oraz północny Dekan na południu. Był najbardziej tolerancyjnym z Wielkich Mogołów. Nie niszczył miejsc kultu innych religii, a nawet wydał dekret, w którym ogłosił: „gdyby jakiś niewierny chciał zbudować kościół albo synagogę, albo świątynię dla jakiegoś bóstwa, albo parsyjską wieżę milczenia, nikt nie może mu w tym przeszkodzić”.

1605–1627Dżahangir.
Nosił imię Selim. Przydomek Dżahangir, pod którym przeszedł do historii jest dowodem wpływów perskich w Indiach tamtych czasów; oznacza Władcę Świata. Zany był też pod arabskim przydomkiem Nur ad-Din (Światło Wiary), objął tron po ojcu w wieku lat 13. Przemożny wpływ na rządy w państwie miała więc jego matka. Później zaś ulegał wpływom Mihrunnisy, 20. żony, którą podniósł do godności pierwszej małżonki. Historia ich miłości stała się kanwą pieśni i legend. Dżahangir hojnie wspierał artystów. Spisał też, i własnoręcznie zilustrował, autobiografię.

Przed mauzoleum Humajuna, fot. Paweł Wroński
Przed mauzoleum Humajuna, fot. Paweł Wroński

1627–1658Szahdżahan. Przenosząc stolicę z Agry do Delhi, początkowo uczynił swoją rezydencją Czerwony Fort nad Jamuną. Wzniósł Wielki Meczet w Delhi oraz, nieopodal Agry, grobowiec ukochanej małżonki Mumtaz Mahal. Słynny Tadż Mahal z białego marmuru, udekorowany we wnętrzach wplecionymi w ornamenty rubinami. Pogrążony w żałobie po jej śmierci i zaangażowany w budowę mauzoleów-pomników utraconej miłości (dla siebie zapragnął pawilonu z czarnego marmuru), doprowadził do ruiny państwowe finanse, i w 1658 roku syn odsunął go od władzy dożywotnio osadzając w twierdzy w Agrze. Mimo to, okres jego panowania uważany jest za okres największego rozkwitu Indii w okresie panowania dynastii mogolskiej.

1658–1707Aurangzeb. Przyłączył istniejące na południu, niezależne wcześniej muzułmańskie państwa Bidźapur i Golkondę.

1707-1837130-letni okres rozkładu państwa Mogołów. Następcy Aurangzeba tracili kolejne terytoria, władając w połowie XVIII wieku jedynie obszarami wokół Delhi, a i te utracili w 1785 roku na rzecz Marathów (władali zachodnimi Indiami, poszerzając wpływy i terytorium w latach 1674-1818), a w 1803 roku Brytyjczyków.

1837–1857Bahadur Szah II. Ostatni przedstawiciel dynastii mogolskiej został zdetronizowany po upadku powstania sipajów, największego i krwawo stłumionego antybrytyjskiego zrywu w dziejach kolonialnych Indii.

Na dziedzińcu Wielkiego Meczetu w Delhi, fot. Paweł Wroński
Na dziedzińcu Wielkiego Meczetu w Delhi, fot. Paweł Wroński

INFO
Dynastia Mogolska na łamach Encyclopaedia Britannica: www.britannica.com
Delhi (oficjalny portal turystyczny): www.delhitourism.gov.in

Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.