Dynia w naszej kulturze

W kwestii dyni możemy śmiało sparafrazować słowa Jagiełły spod Grunwaldu: „obyczajów ci u nas dostatek, ale i ten przyjmiemy jako zapowiedź dobrej zabawy”.

Jesienią, w wielu krajach europejskich, zwłaszcza tych z kręgu kultury niemieckiej, dynie pojawiają się dosłownie wszędzie. Zdobią ogrodowe furtki, sklepowe witryny, hotelowe halle i sale restauracyjne. Kupić można je nawet na przydrożnych, wystawianych okazjonalnie straganach. Kürbiszeit kojarzy się również z daniami z dyni. Szczególnie popularna jest zupa dyniowa. Zazwyczaj przygotowywana jako krem, intensywnie żółta i przyprawiona dla nadania bardziej wyrazistego smaku.

W Styrii, landzie słynącym w Austrii z kuchni ludowej proweniencji oraz energicznej ekspansji miejscowych winiarzy, wyspecjalizowano się w produkcji oleju z pestek dyni. Tamtejszy Kürbiskernöl jest intensywnie brązowy, niemal czarny. Stosowany jako przyprawa nie tylko do zup czy wytrawnych dań drugich, ale również do ozdoby i wzbogacenia smaku deserów, na przykład lodowych, stał się jednym ze sztandarowych styryjskich produktów spożywczych.

Kulinarne tradycje nie budzą większych emocji, bo od początku lat 90. adaptujemy je niemal hurtowo, i to z całego niemal świata. Natomiast Halloween tak. Ekscytują się nim głównie najmłodsi, bo czyż nie jest przyjemne bieganie od domu do domu. Robienie psikusów i dostawanie w zamian smakołyków? Jednak Halloween prowokuje także napuszone, ocierające się o granice absurdu dyskusje, bo dotyczące kwestii wiary, moralności i czystości narodowych tradycji. Obyczaj przyszedł bowiem zza oceanu i wzorem amerykańskiego Trick or Treat, przyjął się jesienią równie szybko, jak zimą walentynki. Nie tylko zresztą u nas.

W Wielkiej Brytanii, antropologowie przyznają, że jest jednym z przejawów globalizacji masowej kultury, bo do jego popularyzacji przyczyniły się przede wszystkim amerykańskie programy rozrywkowe i filmy, zwłaszcza słynny „ET”, z 1982 r. Rozpowszechniło się przy tym przekonanie, że Halloween jest reminiscencją praktyk religijnych o pogańskim rodowodzie. Być może, gdyż Beda Czcigodny, mnich benedyktyński żyjący w Anglii w VIII w. wielki uczony i erudyta, wspominał październik jako miesiąc krwi – czas zarzynania bydła, zabaw kończących lato i przygotowań do nadchodzącej zimy. W swej jednak istocie, Halloween ma tak na prawdę konotacje religijne, związane z ludowymi zabawami w wigilię dnia Wszystkich Świętych, ustanowionego przez Kościół – tu zdania są podzielone – albo w VII, albo IX stuleciu.

Przypisywanie natomiast tej tradycji rodowodu celtyckiego, albo wywodzenie jej z obyczajowości amerykańskich Indian ma stosunkowo krótką historię, nie dawniejszą niż wiek XIX, gdyż wtedy podobne zabawy przywozili na Wyspy Brytyjskie, powracający z emigracji Irlandczycy. Teraz zainteresowanie Halloween podsycane jest w całej Europie zarówno ze względów komercyjnych, jak i estetycznych. Bo chociaż za kościotrupy lub śmierć można się przebrać samodzielnie przygotowując stroje, to jednak łatwiej te rekwizyty kupić w pierwszym z brzegu sklepie z zabawkami, zaś światełko umieszczone w powycinanej dyni ciepło migoce i ładnie wygląda. Przy okazji, warto też zwrócić uwagę, że dynia jako klosz do lampionu jest wykorzystywana raczej od niedawna. Oraz, że wyparła z tej roli, trudniejsze do powycinania warzywa z dużymi korzeniami, buraki czy rzepę. Zapewne dlatego, że jest ekonomiczniejsza. Miąższ można bowiem wykorzystać w zupie, a wysuszone pestki ze smakiem się schrupie.

Mówiąc szczerze, to właśnie gryzienie wysuszonych pestek – jeśli chodzi o dyniową kulturę – ma bodaj najdłuższą w Polsce tradycję. I akurat bardzo dobrze, bo nasiona tego właśnie warzywa są pożądanym składnikiem odżywczym. Bogate w witaminy, kwasy tłuszczowe i mikroelementy wspomagają profilaktykę i leczenie chorób układu krążenia, chronią nerki przed kamicą oraz sprzyjają podwyższaniu odporności organizmu. Na jesień – jak znalazł!

Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.