Pięćset lat za Sikhami jesteśmy

Sikhowie tworzą zwartą grupę, a ich obyczaje i religia są konsekwentne. Sikhizm od momentu powstania jest nader nowoczesny, bo pełen szacunku dla każdego człowieka, niezależnie od płci czy majątku. Posłuszni nakazom swej świętej księgi Sikhowie, wiodą zdyscyplinowane życie, w czym m.in. upatruje się przyczyny ich sukcesów w biznesie.

Znakiem rozpoznawczym jest noszony przez mężczyzn turban. Zgodnie z nakazami religijnymi, z szacunku dla doskonałości boskiego aktu stworzenia nie golą się i nie strzygą włosów (obyczaj nazywa się kesa). Zawsze schludni, kryją je jednak pod turbanem (dastaar), który zwyczajowo zdejmują jedynie w domowych pieleszach. W maju 2015 roku obiegła świat wieść, że w Nowej Zelandii, pewien Sikh zdjął bez namysłu turban, by podłożyć go pod głowę rannemu w wypadku samochodowym chłopcu. Wyrażane powszechnie zdziwienie wynikało z niezrozumienia i postrzegania za istotę rzeczy tego, co jest jedynie zwyczajem. Dla Sikha najważniejszy jest człowiek, któremu trzeba pomóc. Bez względu na wiek, społeczną pozycję czy dochody, każdy członek wspólnoty jest zobowiązany poświęcać swój czas, by przygotowywać posiłki i rozdawać je w działających przy świątyniach domach zwanych langar. Posiłku nikomu tam się nie odmawia, a żelazną zasadą jest jego wspólne spożywanie przez członków wspólnoty, mężczyzn i kobiety. Posługa w langarze jest jednym z wielu przejawów służby społeczności, obowiązującej każdego członka sikhijskiej wspólnoty.

Równouprawnienie kobiet, wprowadzone na samym początku przez Guru Nanakę, rozwinięte później przez Guru Amara Dasa, było bodaj najbardziej rewolucyjnym posunięciem. Ówczesne kobiety, zwłaszcza ze wspólnot islamskich (obecnych w Indiach od około roku 1000), stały bowiem nieporównanie niżej w hierarchii od mężczyzn. Musiały im usługiwać, nie wolno im było uczestniczyć w zajęciach mężczyzn, a już na pewno zasiadać z nimi razem za stołem. Gdy Indie podbiła dynastia Mogolska, zasady się jeszcze zaostrzyły. Kobietom nakazano zasłanianie twarzy, nasiliła się też presja by je jak najwcześniejsze wydawać za mąż. Powstał nawet swoisty kanon izolacji płci, nazywany parda. Doszło do tego, że najlepszym wyjściem dla wdowy było samospalenie na stosie męża. Obyczaj zwano sati, a kobieta, która mu się nie poddała, dożywała swych dni w poniżeniu, spychana przez otoczenie na społeczny margines.

U Sikhów było inaczej. Kobiety nie musiały zakrywać lica, a z ich zdaniem liczono się na równi z męskim. W XVI wieku, trzeci z jedenastu Wielkich Guru, Amar Das zakazał sati. Pozwolił wdowom powtórnie wychodzić za mąż, a znosząc pardę, zrównał w praktyce status kobiet i mężczyzn. Wychowywane w takich warunkach kobiety sikhijskie stały się szybko niezależne. Wykazywały inicjatywę, zarządzały majątkiem, reprezentowały rodzinę, prowadziły biznes i uczestniczyły na równi z mężczyznami w polityce. Równouprawnienie płci było wśród Sikhów faktem 300 lat przed narodzinami ruchu sufrażystek. Ba, kobiety mogły przewodniczyć zgromadzeniom religijnym, co w wielu na przykład chrześcijańskich kościołach i w islamie jest przedmiotem ostrego sprzeciwu. Po dziś dzień mężczyznom przysługuje przy nazwisku słowo Singh, czyli lew, zaś kobietom – Kaur, czyli księżniczka

Ceń ludzi wedle światła, które z nich bije, i nie pytaj o kastę. Nic kasta w zaświatach nie znaczy.” – głosiła święta księga Sikhów „Adi Granth” („Guru Granth Sahib”). Guru Nanaka, a potem 9 kolejnych wielkich mędrców zawarło w niej przemyślenia, tworząc kodeks religijny sikhijskiej wspólnoty. Dziesiąty Guru, Gobind Singh (1666-1708) wprowadził ceremonię chrztu w 1699 roku. Zaś przed śmiercią nakazał, by Sikhowie czderpali wiarę jedynie z prawd zebranych w świętej księdze, wydanej w 1604 roku.

Powyższy cytat świadczy najlepiej o tym, że u podstaw sikhijskiej religii legło zniesienie podziałów klasowych. Ponadto, Sikhowie nigdy nie starali się nawracać innych na swą wiarę. Przeciwnie, ich święta księga – jako jedyna na świecie – przytacza hymny innych religii. Zaś symbolicznym znakiem otwartości na świat są rozmieszczone ze wszystkich stron bramy Złotej Świątyni w Amristarze. Jej wzór powielają wszystkie świątynie Sikhów, zwane gurudwarami. Na podwyższeniu pośrodku każdej z nich leży pięknie oprawiony egzemplarz świętej księgi. Zgromadzeni recytują wspólnie zawarte w niej hymny. Księga ważniejsze jest niż przedstawienie Boga. Ten bowiem u Sikhów jest jeden ale może mieć wiele imion. Zasady wspólnotowości i równości wszystkich ludzi wobec Boga, ilustruje doskonale anegdota. Gdy do Pendżabu, do Guru Amara Dasa przybył sułtan Akbar panujący w Indiach na przełomie XVI i XVII wieku, zaproszono go by najpierw usiadł ze wszystkimi na ziemi i posilił się wraz z gospodarzami.

Sikhowie z Delhi, fot. Paweł Wroński
Sikhowie z Delhi, fot. Paweł Wroński

Żeby zrozumieć jak narodziła się religia sikhijska, trzeba się cofnąć do XV-wiecznego Pendżabu. Guru Nanaka, opierając się na monoteistycznej wizji Boga zaczerpniętej z islamu oraz zasadach wyznawanych przez hinduistów, takich jak wiara w reinkarnację, stworzył nową religię. Racjonalną adaptację idei zaczerpniętych z popularnych wóczas w Pendżabie religijnych nurtów filozoficznych. Głoszącego równość ludzi wobec Boga hinduistycznego bhakti oraz przesyconego mistycyzmem islamskiego sufizmu.

Sikhijska religia jest pokojowa, ale jak powiedział Guru Gobind Singh:
Jeśli zawiodły wszelkie środki, usprawiedliwione jest wyjęcie miecza z pochwy..

Położony w północnej części Półwyspu Indyjskiego Pendżab, stanowił w XV wieku główną bramę Indii. Na co dzień przekraczały ją niezliczone kupieckie karawany. Ale wlewały się również fale najeźdźców. Wielu przybyszów osiedlało się więc w Pendżabie wnikając w miejscowe środowisko. Na porządku dziennym stały się małżeństwa mieszane. Nie tylko pod względem rasowym, czy narodowościowym, ale również religijnym. To sprzyjało przenikaniu kultur, akceptacji różnorodności, a w konsekwencji tolerancji. Nawet podbój dokonany przez Mogołów w połowie XVI wieku nic w tej kwestii w Pendżabie nie zmienił, i wspólnota sikhijska pomyślnie się rozwijała.


INFO
www.sikhs.org

Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s