Gliwice – zabytki, zieleń i muzyka

Gliwice położone w zachodniej części Metropolii Silesia, są w niej drugim obok Katowic kluczowym miastem.

 

Bogatą przeszłością Gliwice sięgają 1276 roku. Książę Władysław Opolski nadał wówczas prawa miejskie osadzie targowej nad Kłodnicą. Współcześnie, miasto jest dynamicznym ośrodkiem kulturalnym i akademickim – siedzibą Politechniki Śląskiej.

 

Każdego kto nie zna Śląska, i myśli o nim w nieco już anachronicznych kategoriach wielkiej strefy przemysłowej, najeżonej kopalnianymi szybami i kominami hut, zaskoczy gliwicka starówka. Barwne kamienice, nierzadko średniowieczne z pięknymi krużgankami otaczają rynek, pośrodku którego wznosi się ratusz i tryska woda z fontanny z Neptunem.

Zamek z XV wieku i dźwięczne organy
Stare miasto obiegały kiedyś mury obronne, a częścią systemu fortyfikacyjnego był wzniesiony w XV wieku zamek. U schyłku XVI wieku miasto wykupiło go z rąk prywatnych, zamieniając w arsenał, a potem również w więzienie. Dziś mieści się tam muzeum historyczne, zawiadujące licznymi zabytkowymi obiektami Muzeum w Gliwicach. Ponad dachy kamienic wyrastają wieże licznych świątyń, wśród których wyróżnia się katedra św. Apostołów Piotra i Pawła. Jej budowę ukończono w 1900 roku. Jest najwybitniejszym przykładem sakralnej architektury neogotyckiej na całym Śląsku. Ponadto, szczyci się wyjątkowym prospektem organowym („najlepszymi na Górnym Śląsku organami”), wykonanym przez firmę Rieger-Mocker. Z tej racji, w świątyni odbywają się liczne recitale i koncerty. Trzeba jednak pamiętać, że, z mozaiki narodowościowej i religijnej jaka się przez stulecia ukształtowała, w Gliwicach pięły się ku niebu świątynie różnych wyznań. Do naszych czasów przetrwały przede wszystkim kościoły katolickie i ewangelickie, jest jednak także świątynia ormiańska i zachował się żydowski cmentarz (kirkut).

Śląska wieża z modrzewia
W XIX wieku Gliwice zaczęły się rozwijać jako ośrodek przemysłowy, więc postindustrialnych zabytków nie brakuje i miasto jest dziś przystankiem na Szlaku Zabytków Techniki, łączącym najciekawsze obiekty związane z dziedzictwem przemysłowym województwa śląskiego. Od 2008 roku szlak legitymuje się Złotym Certyfikatem POT, a od 2010 stanowi część Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (European Route of Industrial Heritage – ERIH). Poszukując śladów industrialnej przeszłości odwiedzimy więc w Gliwicach Muzeum Techniki Sanitarnej (ul. Edisona 16) i należący do Muzeum w Gliwicach Oddział Odlewnictwa Artystycznego (ul. Bojkowska 37). Najważniejsze jednak miejsce w tej grupie zabytków zajmuje maszt Radiostacji Gliwickiej (ul. Tarnogórska 129). Jest rekordową, bo najwyższą drewnianą konstrukcją na świecie. Nazywany „gliwicką wieżą Eiffla” liczy 111 m wysokości* i jest w całości wykonany z drewna modrzewiowego, łączonego mosiężnymi śrubami. Podobne obiekty na świecie już dawno rozebrano lub zastąpiono stalowymi. Gliwicka radiostacja, wzniesiona w 1935 roku jako kompleks dwóch obiektów: Gleiwitzer Sender i Gleiwitzer Rundfunk, nadal jest czymś więcej niż tylko atrakcją turystyczną i dobrym punktem widokowym. Ba, do 1956 roku wieża służyła jako maszt antenowy Radia Katowice. W okresie zimnej wojny wykorzystywano radiostację do zagłuszania zachodnich nadawców, zwłaszcza Radia Wolna Europa, później zaś do różnorodnych prób radiofonicznych. Pozostały do naszych czasów maszt, służy teraz nowoczesnej łączności radiotelefonicznej i działający na polskim rynku operatorzy montują na nim swoje anteny.


* Z wysokością gliwickiego masztu jest pewien problem, gdyż wieńczą go elementy, których zazwyczaj się nie uwzględnia. Na poziomie 109,5 m zamontowany jest bowiem podest, na którym stoi „stół” drewniany o wysokości 1,58 m, jeszcze wyżej jest 0,5-metrowy porcelanowy izolator z grzybkiem piorunochronu oraz maszt stalowy długości 5 m. Jeśli dodać te elementy maszt przekracza wysokością 117 m, z tym, że na ogół podaje się jedynie sumę wysokości elementów drewnianych, bo tylko ta część konstrukcji jest ewenementem.


 

W marcu 2017 roku masztowi Radiostacji Gliwickiej nadano status Pomnika Historii. Obiekt wpisano na stosowną listę wraz z: Kościołami Pokoju w Jaworze i Świdnicy, klasztorem pobenedyktyńskim na Świętym Krzyżu, opactwem benedyktyńskim w Tyńcu oraz opactwem cysterskim w Wąchocku. Uroczystość odbyła się w Pałacu Prezydenckim w Warszawie.

 


Film pochodzi z youtube’owskiego kanału tvimperium


Lew czuwający i oazy zieleni
Zabytki miejskiej przeszłości z epoką przemysłową łączy – w sensie dosłownym i symbolicznym – żeliwny lew, odlany około 1825 roku w miejscowej hucie. Rzeźba autorstwa Theodora Erdmanna Kalidego strzeże wejścia na teren willi przy ulicy Dolnych Wałów, wzniesionej w latach 1882-1885 przez miejscowego fabrykanta Oskara Caro. Jako ciekawostkę należy odnotować fakt, że przez pewien czas, w II połowie XIX wieku, rzeźba służyła jako element pomnika poświęconego pruskim żołnierzom poległym w wojnach napoleońskich i w wojnie prusko-austriackiej. Przeniesiono ją wówczas na teren któregoś z gliwickich cmentarzy wojskowych. „Lwa czuwającego”, jak go nazywają Gliwiczanie, ustawiono przed wejściem do willi w 1934 roku. Strzeże jej oryginalnych wnętrz oraz ekspozycji etnograficznej, prezentującej kulturę ludową regionu gliwickiego. Willę otacza ogród, nasuwając ostatnią refleksję – Gliwice mają najrozleglejsze w śląskiej aglomeracji miejskie tereny zielone, przy czym w Parku Chopina w samym centrum miasta, znajduje się efektowna palmiarnia. Przed budynkiem kwitną latem oleandry i rośnie wprost z ziemi rzadka gunnera. W budynku zaś, na powierzchni ok. 2000 m2 znajduje się ponad 5600 egzotycznych roślin sadzonych pieczołowicie od początku ubiegłego stulecia.


 

To oczywiście nie wszystkie atrakcje Gliwic, a jedynie skromny rzut oka na miasto, w którym listę turystycznych celów tworzy ponad 50 miejsc i obiektów.

 


INFO
Informacje dla turystów w oficjalnym portalu miasta: www.gliwice.eu
Zamek Piastowski – Muzeum w Gliwicach: www.muzeum.gliwice.pl
Szlak Zabytków Techniki: www.zabytkitechniki.pl
Radiostacja Gliwicka: www.muzeum.gliwice.pl/gliwicka-radiostacja/


Tekst był publikowany na łamach magazynu „Świat Podróże Kultura” w zeszycie jesień/zima 2017 na str. 58-61 ściągnij —> PDF.


If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


Reklamy

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.