Europa Malta Spuścizna joannitów

Święty Paweł – apostoł Malty

Figury św. Pawła, nazywanego na Malcie San Pawl, spotyka się nader często niemal we wszystkich miasteczkach na zamieszkałych wyspach archipelagu.

Apostołowi Pawłowi Maltańczycy przypisują dzieło chrystianizacji wysp. Może to teoria trochę na wyrost, niemniej jednak zarówno legendy jak i archeologczne badania, niosą informacje w świetle których fakt, że morskie wiatry przygnały św. Pawła na Maltę w 60 roku n.e., i że spędził na wyspie jakiś czas – zodnie z tradycją 3 miesiące – nie są jedynie wymysłem hagiografów. Kult św. Pawła jest przy tym na tyle silny, że na wyspy maltańskie przybywają pielgrzymi z całego świata, by przemierzać śróziemnomorski kraj śladami apostoła.

 

Maltański św. Paweł często przedstawiany jest bez swojego popularnego atrybutu – miecza. Z reguły, w lewym ręku trzyma wtedy Biblię, a prawicę wznosi ku górze, w typowym dla kaznodziejów geście, nakazującym uwagę.

 

Miejsc połączonych trasami pielgrzymek jest wiele, zarówno na głównej wyspie archipelagu – Malcie, jak i na jej mniejszej sąsiadce – Gozo. Niektóre z nich wskazują legendy, inne – to figury i kościoły wznoszono z inspiracji wydarzeniami, jakie mogły mieć miejsce blisko 2 tys. lat temu.

Kaplica pod wezwaniem św. Pawła przy drodze z Rabatu do Dingli, gdzie znajdują się najwyższe maltańskie klify, fot. Paweł Wroński

 

Przybycie św. Pawła na Maltę opisał w Dziejach Apostolskich św. Łukasz. Biblijne świadectwo nie wykracza ani na jotę poza to, co przekazują legendy. Statek, którym apostoł płynął z Judei do Rzymu rozbił się podczas sztormu u wybrzeży Malty. Miejsce katastrofy nazwano później Zatoką św. Pawła (malt.: San Pawl il-Baħar, nazywa się ją także: Zatoką Rozbitków), podobnie jak miasteczko rozsiadłe nad zatoką. Na cyplu flankującym zatokę od wschodu rozsiadła się z kolei Buġibba, współcześnie jeden z najpopularniejszych maltańskich kurortów wypoczynkowych. Po zachodniej natomiast: Xemxija i rozległa Mellieħa. U wejścia do zatoki wyłaniają się z morza dwie niewielkie, skaliste i niezamieszkane wyspy, którym na pamiątkę wydarzeń sprzed wieków nadano imię św. Pawła (malt.: Il-Gżejjer ta’ San Pawl). Przy niskim stanie wody odzdzielone jedynie wąskim i płytkim przesmykiem wysepki, łączą się, dlatego mówi się o nich najczęściej jako o jednej Wyspie św. Pawła. Na skalistej powierzchni wyspy lśni w słońcu, świetnie widoczna z oddali biała figura św. Pawła. Wystawiono ją w 1845 roku. W 1990, podczas pielgrzymki na Maltę, odwiedził to miejsce Jan Paweł II. Na dobrą jednak sprawę nie wiadomo, czy statek, którym płynął Paweł rozbił się u wybrzeży Malty czy Gozo. Według niektórych przekazów, stało się to na Gozo, nieopodal Marsalforn (malt.Marsa el-Forn).

Św. Paweł ze ściany jednego z domów w Rabacie, fot. Paweł Wroński

Relacja św. Łukasza z pobytu apostoła Pawła na maltańskich wyspach odnosi się głównie do cudów jakie ponoć za sprawą świętego miały miejsce. Najczęściej wspominane są więc te opisane w Dziejach Apostolskich – ukąszenie węża, które nie spowodowało śmierci ani nawet choroby u Pawła oraz uzdrowienie ojca rzymskiego namiestnika Malty, Publiusza. Na Malcie nie ma jadowitych węży, który to fakt legenda przypisuje cudownemu wpływowi Pawła Apostoła na miejscową faunę. Co do Publiusza, to historycy i archeologowie stawiają tezę, że rezydował tam gdzie dziś jest Mdina. Ba, dom namiestnika miałby stać tam, gdzie teraz wznosi się katedra. Lepiej podbudowana odkryciami archeologicznymi teoria wiąże willę Publiusza ze stanowiskiem archeologicznym San Pawl Milqi w Burmarradzie (www.heritagemalta.org). Znaleziono tam ruiny największej jak dotąd willi z czasów rzymskich. Brak cennych dekoracji świadczy jednak o tym, że był to dom związany raczej z farmą, aniżeli rezydencja. Odkrycie nie zmienia więc faktu, że namiestnik posiadał gdzieć bardziej luksusową willę, choćby taką jak udostępniona turystom Domvs Romana w Rabacie (www.heritagemalta.org). Pawłowa tradycja głosi, że Publiusz przyjął u siebie rozbitków, ale nie wiadomo czy w wiejskiej czy w głównej siedzibie. Ponadto, uwiedziony cudowną mocą apostoła przyjął chrzest. Został też pierwszym biskupem na wyspie za co Kościół wyniósł go później na ołtarze, a miasto Floriana, należące do aglomeracji Valletty, przyjęło za patrona. Na ruinach jego domniemanego wiejskiego domu chrześcijanie wznosili potem kaplice dedykowane apostołowi Malty. Ta, która istnieje do dziś, pochodzi z XVII wieku.

Św. Paweł – mozaika z Mdiny, fot. Paweł Wroński

Żeby się dowiedzieć więcej trzeba więc czytać między wierszami, albo – znowu – sięgnąć do legend. Jak głosi tradycja, koło miasteczka Qawra, odwiedzanego najczęściej dla usytuowanego tam Akwarium (Malta National Aquarium: www.aquarium.com.mt) oraz położonego nieopodal Aquaparku (Splash & Fun Water Park: www.splashandfunmalta.com), znajduje się źródło – pierwsze z jakiego Paweł i inni rozbitkowie pili wodę, gdy szczęśliwie dopłynęli do bezpiecznego brzegu. Niezależnie od hagiograficznej legendy, oddanie źródła słodkiej wody pod opiekę świętego jest wymownym faktem, bo na Malcie odczuwa się niedostatek wody pitnej. Współcześnie odsala się słoną wodę, natomiast słodka, zdatna od razu do picia, pozostaje wciąż bezcennym skarbem. Zakłady odsalania wody znajdują się w miejscowościach: Ċirkewwa, Pembroke i Għar Lapsi. Z tym, że uzdatnia się tam wodę nie tyle morską, ile słoną ze studni głębinowych. Wodociągami zaś, płynie ona do kranów dopiero po uzupełnieniu wodami gruntowymi (www.moja-malta.pl).

Św. Paweł z Valletty, figura znajduje się na narożniku kamienicy przy skrzyżowaniu ulic św. Pawła i św. Łucji, fot. Paweł Wroński

Ślady maltańskiej legendy św. Pawła opisują autorzy bloga: www.maltaigozo.pl
Wiele ciekawych i pożytecznych informacji o Malcie, w blogu: www.moja-malta.pl
Nad zabytkami maltańskimi roztacza pieczę Heritage Malta: www.heritagemalta.org

 

Reklamy

0 komentarzy dotyczących “Święty Paweł – apostoł Malty

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: