Europa Włochy

Dolomity, na liście UNESCO od 10 lat

Na 26 czerwca 2019 roku przypada jubileusz 10-lecia wpisania bodaj najbardziej oryginalnego alpejskiego pasma na listę UNESCO. Czymże jest dekada w porównaniu z wiekiem górskich łańcuchów mierzonym tykaniem geologicznego zegara od – powiedzmy – 240 mln lat? Niby nic, a jednak, jubileusz przypomina, że pozycje z listy światowego dziedzictwa ludzkości są ze wszech miar warte ochrony. Przypomina tym mocniej, im miejsce jest bardziej znane.

Dolomity zbudowane są ze specyficznych skał osadowych – z wapieni, ale wzbogaconych węglanem wapnia. To on nadaje im większą twardość od tej, która charakteryzuje skały zbudowane z pokrewnych materiałów. Dzięki składowi chemicznemu, gniazda skalne objęte wspólną nazwą Dolomitów cieszą oczy bajecznymi kształtami strzelistych turni. Efektem jest też szary kolor, który pod wpływem promieni zachodzącego słońca przemienia się, niczym za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, w płomienistą czerwień. Dostrzeżono to dawno, jak można wnosić po nazwie spektakularnego zjawiska wywodzącej się z języka Ladynów – enrosadira. Ten lud zamieszkiwał bowiem Alpy, zanim jeszcze przeprowadził przez nie swoje wojska, Hannibal. Na długo przed wyruszeniem Rzymian na podbój ziem północnej i zachodniej Europy.

 

Wpis Dolomitów na listę UNESCO, umotywowano podkreślając walory przyrodnicze: piękno ich krajobrazu oraz znaczenie geologiczne i geomorfologiczne są unikalne w skali światowej”.

Najwyższym szczytem Dolomitów jest Marmolada (3343 m). Jej nazwa pochodzi z kolei od lodowcowego płaszcza spływającego z jej północnych stoków, i także wywodzi się z języka Ladynów, którzy zawarli w niej rzucającą się w oczy cechę masywu – refleksy słońca na lodowcowej pokrywie. Słowo marmoleda było określeniem lśniącej, błyszczącej góry.

Nazw wywodzących się z języków ludu, którego potomkowie wciąż zamieszkują Dolomity, zwłaszcza doliny Val di Fiemme i Val di Fassa, jest więcej. Ot, choćby Pale di San Martino, czyli Łąki (a może lepiej powiedzieć Hale) św. Marcina. W tej nazwie tradycja pogańska i chrześcijańska zlały się ze sobą. A historycznych przekładańców jest w Dolomitach więcej. Wystarczy wspomnieć fakt, że jeden z trzech regionów, w których Dolomity się koncentrują, zamieszkują dziś Tyrolczycy. Mowa o Południowym Tyrolu (z włoska Alto Adige, czyli Górnej Adydze), kolebce Tyrolu w ogóle. Albo o tym, że szmat dzisiejszych północnych Włoch przez stulecia należał do habsburskiego imperium.

 

 

Jak widać – Dolomity to nie tylko piękno krajobrazu i przyrodniczy fenomen. To także fakty historyczne i kulturowe, splecione ze sobą różnorodne wątki i tradycje z pogranicza słonecznej Italii oraz krajów germańskich. Fascynujące miejsce, które latem przyciąga tysiące wielbicieli górskich wędrówek, zimą zwolenników białego szaleństwa, a przez cały rok koneserów win i poszukiwaczy wyrafinowanych smaków.

Wieszczki na balustradzie tarasu schroniska pod Rosettą (Rifugio Rosetta), fot. Paweł Wroński

Alpendohle (Pyrrhocorax graculus), a po polsku wieszczek, to średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych. Występuje powszechnie w Alpach. Nader rzadko, ale można go spotkać w Tatrach. Podgatunki wieszczka występują również na Bałkanach i w Pirenejach, w górach Afryki oraz Azji Mniejszej i Środkowej, w tym – w niższych partiach Himalajów.

Dolomity (międzyregionalnie): www.visitdolomites.com
Zimą, to największy na świecie teren narciarski dostępny z jednym karnetem (ponad 1200 km tras zjazdowych): www.dolomitisuperski.com
Smaki Dolomitów: www.tasteofdolomiti.com oraz fanpage: www.facebook.com

0 komentarzy dotyczących “Dolomity, na liście UNESCO od 10 lat

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: