Azja Europa Polska Stolica zachwyca Turcja

Koncert „Zaginiony fortepian sułtana Abdülhamida II”

Turecki wieczór muzyczny pod tym tajemniczym tytułem odbył się w Sali Białej pałacu w Wilanowie. Spektakl był udany za sprawą wspaniałej pianistki, prof. Tutu Aydınoğlu, komentującej jej występ prof. Nuray Ocaklı i J.E. Cengiza Kamila Fırata, Ambasadora Republiki Turcji w Polsce, który tryskał humorem, a ponadto dwoił się i troił wspomagając tłumaczenie wystąpienia prof. Ocaklı na angielski.

Przychodząc nieco przed czasem, mieliśmy z Edytą czas aby obejrzeć Salę Białą wilanowskiego pałacu. Była to kiedyś sala balowa, ze ścianami obwieszonymi portretami. Dziś pełni funkcje reprezentacyjne i jest wynajmowana na eventy. Zdobią ją znowu liczne portrety, a główne miejsce zajmuje ogromnych rozmiarów portret konny Stanisława Kostki Potockiego pędzla Jacquesa-Louisa Davida, wybitnego malarza francuskiego epoki neoklasycyzmu.

https://www.wilanow-palac.pl/

Kontrapunkt stanowi umieszczony visàvis portret Jana III Sobieskiego, twórcy królewskiej rezydencji wilanowskiej. Restaurując salę nawiązano bowiem do zamysłu Potockich, którzy w tym właśnie pomieszczeniu zgromadzili wizerunki królów i wybitnych właścicieli wilanowskiego pałacu.

Fortepian pod konnym portretem Stanisława Kostki Potockiego, który wraz z żoną Aleksandrą w roku 1805 utworzył w pałacu wilanowskim muzeum i udostępnił publiczności zgromadzone tu pamiątki historyczne oraz kolekcję dzieł sztuki., fot. Paweł Wroński

Pod portretem Stanisława Kostki Potockiego ustawiony był fortepian. Program koncertu obejmował utwory utrwalone na perforowanych nośnikach umożliwiających odtwarzanie na automatycznym pianinie, które było oczkiem w głowie sułtana Abdülhamida II.

W programie znalazły się następujące kompozycje:

  1. Necip Pasza – Marsz Hamidiye
  2. Johann Strauss (syn) – Walc „Nad pięknym modrym Dunajem
  3. Giuseppe Verdi – Traviata (fragmenty)
  4. Cecilé Chaminade – Scarf Dance
  5. Giuseppe Verdi – Aida (fragmenty)
  6. Benjamin Godard – Mazurek op. 54 nr. 2
  7. Maurycy Moszkowski – Walc op. 34 nr. 1

Wykład pani prof. Ocaklı pozwolił zrozumieć zamysł organizatorów, a także wyjaśniony został tytuł wieczoru. Cała historia rozpoczęła się od modernizacji armii – likwidacji janczarów i zerwania z muzyką tradycyjną na rzecz zwrotu w kierunku wzorców zachodnich. W efekcie, w XIX stuleciu Imperium Osmańskie zaczęło używać do celów ceremonialnych utworów muzycznych, które dziś można traktować w kategorii hymnu królewskiego lub fanfary na cześć monarchy. Za panowania sułtana Mahmuda II zmodernizowano orkiestrę wojskową i imperialną według stylu zachodniego, a osobą, której zlecono nadzór nad tym zadaniem był Giuseppe Donizetti, którego zaczęto nawet tytułować Donizettim Paszą. Skomponował on dla Mahmuda II pierwszy hymn sułtański w stylu zachodnim zatytułowany Mahmudiye. Jednak każda zmiana na tronie wymagała nowego hymnu, i taka właśnie kompozycja dedykowana sułtanowi Abdülhamidowi II, zatytułowana Marsz Hamidiye rozpoczęła koncert.

Sala Biała pałacu wilanowskiego https://youtu.be/v6uw_khGWQQ

Hymn ten, dzieło Necip Paszy, obowiązywał w imperium osmańskim przez 33 lata panowania sułtana, tj. w latach 1876–1909. Władcy zafascynowanego muzyką europejską, owładniętego marzeniem stworzenia automatycznego pianina. Jego marzenie się ziściło, a konstrukcję nazywaną w świecie pianolą złożono dla sułtana w Hamburgu w warsztacie M.F. Rachals & Co., skąd przetransportowano ją w 1907 roku do Stambułu. Sułtan był postacią znaczącą dla historii tureckiej kultury i otwarcia jej na Europę i świat Zachodu. Swoją własną rezydencję – pałac Yildiz przekształcił w pierwszy gmach opery w imperium. Ulubionym widowiskiem władcy była „La Traviata” Verdiego, w której nie odpowiadało mu tylko smutne zakończenie. Na życzenie władcy zmieniono je w specjalnie przygotowanej aranżacji. Za panowania Abdülhamida do Stambułu przybywało wielu słynnych muzyków epoki, aby koncertować i wystawiać na deskach opery Yildiz swoje dzieła.

Pałac Yıldız (tur. Yıldız Sarayı), czyli Pałac Gwiazd jest drugim co do wielkości pałacem w Stambule. Znajduje się nad Bosforem, w dzielnicy Beşiktaş, w gaju istniejącym od czasów Bizancjum. Pałac powstał w latach 1880-1898 i zajmuje powierzchnię 500 tys. m². Obecnie jest podzielony na różne sekcje, zajmowane przez wojsko i instytucje cywilne; w jednej z nich od 1994 roku istnieje muzeum.

https://expatguideturkey.com/yildiz-palace/

Innym cenionym przez władcę utworem była „Aida” Verdiego, zamówiona niegdyś przez Kedywa zależnego od imperium osmańskiego Egiptu u włoskiego kompozytora z okazji otwarcia opery w Kairze, gdzie wystawiono ją w 1871 roku. Upodobania sułtana wpłynęły na to, że w programie znalazły się fragmenty muzyki ze wspomnianych dzieł operowych. Podobnie zresztą jak mazurek Benjamina Godarda (1849-1895), walc Maurycego Moszkowskiego (1854-1925), czy słynny walc Johanna Straussa „Nad pięknym modrym Dunajem” oraz popularny w owym czasie utwór „Scarf Dance”, skomponowany przez Francuzkę, Cecilé Chaminade (1857–1944).

Wszystkie zaprezentowane utwory należały do zbioru wykonywanych na sułtańskiej pianoli. Po detronizacji sułtana pianola zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. Jednak po śmierci władcy, instrument znalazł się w pałacu Beylerbeyi, gdzie sułtan odbywał w ostatnich latach swego życia areszt domowy. Tam można ją oglądać również dziś, gdzie jest – obok fontanny – ozdobą holu.

Pałac Beylerbeyi (tur. Beylerbeyi Sarayı) – znajduje się w Stambule w azjatyckiej części miasta, nad Bosforem. Został wybudowany z polecenia sułtana Abdülaziza I w latach 1863–1865, we francuskim stylu neobarokowym, ale na tradycyjnym osmańskim planie: prostokątnym, z fasadą zwróconą w stronę Bosforu, z 24 pokojami. Część południowo zachodnia pałacu pełniła funkcje oficjalne, w części północno wschodniej mieściły się prywatne apartamenty oraz harem.

https://istanbeautiful.com/beylerbeyi-palace-istanbul/

Imprezę zakończył smaczny akcent – poczęstunek inspirowany kuchnią turecką 🙂

Abdülhamid II na łamach Encyklopedii Britannica (ang.); https://www.britannica.com/biography/Abdulhamid-II

Benjamin Godard: https://pl.frwiki.wiki/wiki/Benjamin_Godard

Cécile Chaminade: https://pl.frwiki.wiki/wiki/C%C3%A9cile_Chaminade

Maurycy Moszkowski: https://culture.pl/pl/tworca/maurycy-moszkowski

0 komentarzy dotyczących “Koncert „Zaginiony fortepian sułtana Abdülhamida II”

Skomentuj jeśli chcesz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: