Weinviertel – Austria biesiadna

Weinviertel to jeden z regionów Dolnej Austrii, którego największym skarbem są wina.

Jeszcze 15 lat temu nie widywano turystów w naszym regionie” – mói Ulli Hagan, dyrektor zarządzająca Regional Wine Committee Weinviertel. Dopiero gdy strategia „Dining in the vineyards” stała się przebojem, do pagórkowatego zakątka u zbiegu granic Austrii z Czechami i Słowacją przyjeżdża ich coraz więcej. Gospodarze rozstawiają dla gości stoły wśród winnic, a ci delektują się przysmakami regionalnej kuchni i popiją miejscowe wina, krótko mówiąc – relaksują się, ciesząc oczy zielono złotym, łagodnie falującym krajobrazem.

 

Podczas degustacji komentowanej przez Ulli Hagan, mogliśmy spróbować win z całego regionu. Od tak prominentnych producentów jak R&A Pfaffl ze Stetten (Reserve Hommage 2016, czyli wino z winogron odmiany grüner veltliner, zbieranych ze starych krzewów z różnych winnic, należących do rodziny), czy eksperymentujących, jak Michael Gindl z Hohenruppersdorf (przedstawił także grüner veltlinera – organiczne, biodynamiczne Buteo 2015 z wdzięczną pustułką na etykiecie).

W uprawach w Weinviertel, podobnie zresztą jak w całej winiarskiej Austrii, grüner veltliner króluje niepodzielnie. Ba, znany jako veltlinske zelene, szczep ten jest uprawiany także u sąsiadów – Czechów i Słowaków. Winiarze z Weinviertel szczycą się jednak, że ich grüner veltlinerów nie sposób pomylić z innymi.

Degustacja odbyła się w Warszawie w „Winosferze” przy Chłodnej 31, fot. Paweł Wroński

Na degustacyjnym stole pojawiły się także inne wina, m.in. z dość rzadkiego szczepu jakim jest biały (!) roter veltliner. Zaprezentowane wino Roter Veltliner Ried Kreimelberg 2016 z Weingut Setzer z miejscowości Hohenwarth, wykonane zostało z winogron zbieranych w jednej z najwyżej położonych w regionie plantacji – z upraw na stokach wzgórza Manhartsberg (532 m), rozsiadłego na pograniczu z Kamptal i Wagram. Ciekawostką było wino pomarańczowe z winiarni Uibel ze wsi Ziersdorf. Było wprawdzie wykonane jak większość z grüner veltlinera, ale jego mętna faktura zdradzała od razu, że to trunek powstały w winiku całkowicie naturalnego, spontanicznego procesu – Grüner Veltliner Apertus 2015 (zapamiętajcie tę nazwę i producenta!).

Przegląd uzupełniły wina czerwone ze szczepów: pinot noir, popularnej bodaj w Austrii najbardziej winorośli zweigelt oraz cuvée z cabernet sauvignon (51%) i merlot (49%). Uwieńczeniem degustacji było białe Reserve MX Alte Reben 2009 z winiarni Taubenschuss ze wsi Poysdorf.


Zum Wohl! Degustację zorganizowało krakowskie Collegium Vini (www.collegiumvini.pl), w Winosferze przy Chłodnej 31 w Warszawie (www.winosfera.pl).


 

If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


 

Reklamy

„Latający Holender” i Wysokie Taury

Choć nie jest Austriakiem, ale Holendrem, Ron Kapteyn zna Wysokie Taury od dziecka. Był bowiem rok 1962 gdy jego rodzice spędzili swój pierwszy urlop pd Groβglocknerem.

Ron Kaptein – ranger z Parku Narodowego Wysokie Taury, czyli Holender… Latający Holender w Austrii, fot. Paweł Wroński

Ojciec zafascynowany górami i przyrodą w ogóle, wprowadzał Rona w tajniki życia zwierząt, mountaineeringu, wspinaczki. Miłość do gór, którą mu zaszczepił przetrwala dekady. W efekcie, od 12 już lat Ron pracuje w Parku Narodowym Wysokich Taurów (Nationalpark Hohe Tauern) jako ranger – strażnik. Obserwuje oczywiście przyrodę, ale prowadzi też zajęcia edukacyjne, odkrywa przed turystami piękno i tajemnice gór, tworzących koronę Austrii.

Ron Kapteyn z psem na szlaku: fot. z bannera: Paweł Wroński

Nationalpark Hohe Tauern liczy około 1.856 km2 powierzchni i należy do najrozleglejszych kompleksów przyrody, chronionych w Europie. W łańcuchu Wysokich Taurów, w masywie najwyższego ich szczytu Groβglocknera (3798 m), znajduje się zwornik trzech krajów związkowych Austrii: Karyntii, Kraju Salzburskiego i Tyrolu (ściśle mowiąc Wschodniego Tyrolu – aus. Osttirol).

Przedstawiciele fauny Nationalpark Hohe Tauern i urlopowy slogan reklamowy Karyntii: „Ciesz się życiem” („Lust am Leben”), fot. Paweł Wroński

Programy turystyczne oferowane przez Nationalpark Hohe Tauern (Park Narodowy Wysokich Taurów), otwierają szerokie możliwości poznania gór i podpatrywania fauny bez zakłócania naturalnego rytmu przyrody. Latem i zimą – pod opieką rangersów takich jak Ron – obejrzymy rozgwieżdżone niebo nad górami, ucząc się kształtów i nazw gwiazdozbiorów, wytropimy zwierzęta, poznając obyczaje naszych dzikich pobratymców – wilków, jeleni, zajęcy bielaków i ptaków z królem alpejskich przestworzy, orłosępem (niem. Bartgeier), padlinożercą o skrzydłach ponad dwumetrowej rozpiętości. W Wysokich Taurach doliczono się 24 osobników tego gatunku.

(…) kolos ów wzbił się i minął mnie, owiewając wdzięcznym podmuchem wiatru. Skrzydlata trąba powietrzna sunąc, płynnie skryła się za skalą, pochylając się na jedno skrzydło, jak narciarz składający się w ostrym zakręcie. Zrozumiałem: coś takiego może strącić w przepaść i sarnę, i kozła, i człowieka”. Takie było spotkanie z orłosępem współczesnego rosyjskiego pisarza Nikolaia Sladkova (w Azji łatwiej niż w Europie o takie spotkanie).

Hitem wśród tegorocznych karynckich propozycji na zimę jest Nockberge Trail. Najkrócej mówiąc jest to luksusowy trekking skitourowy – pięciodniowa eskapada, podczas której, owszem używa się nart, ale wędruje bez bagażu, bo organizatorzy przewożą go na kolejny nocleg, w każdej niemal chwili można wycofać się z etapu ratrakowanym terenem, a nie off-pist, zaś trudy podejść da się na ogół zminimalizować dzięki licznym kolejkom górskim. Na trasie poznaje się też oryginalną kuchnię Karyntii, w której splatają się smaki wschodnioalpejskie z adriatyckimi, zaś na koniec każego dnia relaksuje w hotelowych strefach Wellness i SPA, zażywając sauny, kąpieli, masażu – wedle pragnień oczywiście, jedynie ze świadomością, iż od rodzaju i liczby zabiegów, podobnie jak od wybranego standardu zakwaterowania, zależy ostateczna cena pakietu. Jak widać nie jest to oferta skierowana jedynie do wytrawnych narciarzy, a tym bardziej skialpinistów, ale pod każdym względem wyważona, stanowi idealną propozycję dla zwykłych amatorów aktywnego zimowego wypoczynku (www.nockberge-trail.com).

Na osoby o większych aspiracjach i adekwatnych do oczekiwań umiejętnościach skialpinistycznych, czeka w Wysokich Taurach szereg fantastycznych tras skitourowych, prowadzących na najwyższe szczyty z Groβglocknerem na czele. Z myślą o miłośnikach skialpinizmu, po krótkiej przerwie, koniecznej po oficjalnym zakończeniu sezonu zimowego, a więc w najwcześniej w połowie marca, otwierają podwoje schroniska górskie (lista obiektów z adresami i datami otwarcia w witrynie Alpenverein, i to po polsku: www.alpenverein.at; należy w wyszukiwarce określić region).

Ponadto, gdy góry toną w śniegu, we wszystkich zamkniętych schroniskach alpejskich, gospodarze zostawiają otwarty Winterraum (pokój zimowy). Turysta znajdzie w nim niezbędne przedmioty,by zapalić w piecu ogień, czy zasłane prycze. Korzystanie z takich pomieszczeń jest bezpłatne, choć bywa, że jest zainstalowana puszka na dobrowolne datki. Opuszczając lokum należy zostawić nienaganny porządek, a jeśli się da, również rzeczy przydatne następnym gościom, np. zapałki, świece czy konserwę.

*   *   *

Oferta zimowego wypoczynku w Karyntii jest oczywiście znacznie szersza, obejmuje bowiem 24 urządzone tereny narciarskie, wśród których jest lodowiec – Mölltaler Gletscher, liczne centra Wellnes i SPA, tory saneczkowe, a także naturalne lodowiska na zamarzniętych taflach jezior, z których liczby Karyntia słynie. W tym ostatnim przypadku nie trzeba się obawiać, ponieważ grubość lodu jest starannie monitorowana, i codziennie podawane są komunikaty czy na taflę można wchodzić!


Wszystko o Karyntii: www.karyntia.pl
Nationalpark Hohe Tauern: www.hohetauern.at
W tajniki przyrody wprowadza także ciekawa ekspozycja zatytułowana: „Was ist Leben” („Czym jest życie”) w BIOS w Mallnitz – jednej z bram Parku (National Park Center Mallnitz). Zimą niestety niedostępna bo obiekt działa tylko w okresie kwiecień-października w godz.: 10:00-18:00: www.hohetauern.at/bios


If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


 

Dwór Mościbrody

Szlak kulinarny „Mazowiecka Micha Szlachecka” jest dumą Mazowsza, a przynajmniej jego wschodniej części.

Przed dwoma laty pisałem o szlaku, i to pozytywnie (https://pawelwronski.blog/). Nie wycofuję się ani na jotę z ówczesnej opinii. Wstąpiłem ostatnio do jednego z obiektów, jak to się mówi – „po drodze” – i przekonałem się, że Dwór Mościbrody, restauracja urządzona w zabudowaniach dawnego majątku, wciąż trzyma poziom. Potrawy inspirowane tradycyjną polską kuchnią (czytaj: kuchnią dworską, szlachecką), serwują tam pierwszorzędnie przyrządzone i nader smaczne, a przytomne ceny nie rujnują.


Mazowiecka Micha Szlachecka: www.szlak-kulinarny.pl; fanpage: www.facebook.com

Obiekty na szlaku
Retro Skibniew: Retro Skibniew
Dwór Mościbrody: Dwór Mościbrody
Zaścianek Polski: Zaścianek Polski


If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


Kukły nabierają wyrazu

Jak postacie z ludowych słowiańskich wierzeń nabierają charakteru? Niczym koncepcja heliocyntrycznego układu naszych planet – niespiesznie i spontanicznie – od twarzy naszkicowanej na tekturze. Zabawa się uda, o ile tylko postać przestanie być płaska.

Wszystko zaczyna się od projektu twarzy – reszta nasuwa się w naturalny sposób – wystarczy się wciągnąć i zżyć z postacią. Czy Gosia ma rację? Zobaczymy.


Warsztaty plastyczne pod kierunkiem Małgorzaty Bockenheim: www.opp1.waw.pl
Projekt OPP1 „Jordanek” i Muzeum Pragi w Warszawie, zatytułowany „Strachy na Lachy”: www.pawelwronski.blog


If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


Jak demony spędzają weekend

Czy wiecie jak demony spędzają weekend? My nie wiedzieliśmy, ale – zgodnie z porzekadłem koniec języka za przewodnika, zapytaliśmy, zaś wyniki naszych obserwacji pieczołowicie zarejestrowaliśmy.

Obserwacji, bo demony nie mówią, czasem pohukują, pojękują, dźwiękonaśladowcze jakieś wydają odgłosy. Ale nie mówią – nic, a nic! Na szczęście mamy eksperta. Nieoceniona profesor fantazji i fantasmagorii, Małgorzata Bockenheim z Jordanka, pomagała wyjaśniać wszelkie niejasności.

 

Nie muszę chyba dodawać, że spacery po podmokłej brzezinie i buszowanie po piwnicach na pogorzelisku stanowią względnie konwencjonalną receptę na demoniczny weekend. Ale zapewniam, że nie jedyną. Tylko, że to już inna historia, więc opowiem ją kiedy indziej. A teraz wspomnę jeszcze, że mamy tytuł projektu: „Strachy na Lachy”.

Demony w plenerze, fot. Paweł Wroński

Powstały na spacerze filmik jest dostepny na youtube’owskim kanale OPP1 Jordanek, gdzie otwiera zgodną z tytułem projektu playlistę „Strachy na Lachy”.


 

If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


Wiedeński korowód modernizmu

Niecodzienną prezentacją dorobku czterech artystów tworzących na przełomie XIX i XX w: Gustava Klimta, Egona Schielego, Ottona Wagnera i Kolomana Mosera, dr Stefan Kutzenberger z Leopold Museum zachęca do odwiedzenia Wiednia.

Dzieła artystów tej miary, co Gustav Klimt (1862-1918), Egon Schiele (1890-1918), Otto Wagner (1841-1918) i Koloman Moser (1868-1918), są w życiu austriackiej stolicy wciąż obecne – w designie i architekturze.

Egon Schiele – fragment ilustracji „Millennial Modernists” z wydawnictwa „Beauty and the Abyss”, fot. Paweł Wroński

W tej czwórce jest dwóch wielkich malarzy – Klimt oraz o generację od niego młodszy Schiele. Ich rewolucjonizujące kulturę XX wieku prace osiagają dziś na światowych aukcjach zawrotne ceny. Wiedeń natomiast szczyci się największymi kolekcjami ich dzieł, zgromadzonymi w Belwederze i Leopold Museum (MQ).

Mniej może znany szerokiej polskiej publiczności Moser był grafikiem. Współprowadząc od 1903 roku warsztaty artystyczne stał się prekursorem designu. Chociaż termin „logo” nie istniał za jego życia, projektował bowiem ex librisy i specyficzne okładki.

Koloman (Kolo) Moser – fragment ilustracji „Millennial Modernists” z wydawnictwa „Beauty and the Abyss”, fot. Paweł Wroński

Wagner reprezentował bodaj najbardziej ponadczasową, a zarazem, z natury rzeczy użytkową sztukę; był architektem. Trzymał się konsekwentnie zasady, że sztuka powinna służyć codziennemu życiu, a nie jedynie zaspokajać pożądanie elit. Jego liczne budowle, w tym najsłynniejsze: Majolikahaus i gmach Pocztowej Kasy Oszczędnościowej, wytrzymały próbę czasu, zdobiąc tak jak przed laty, ulice austriackiej stolicy.

Otto Wagner, Gustaw Klimt i Koloman (Kolo) Moser należą do czołowych przedstawicieli wiedeńskiej secesji. A przecież na przełomie XIX i XX wieku, w Wiedniu działo się znacznie więcej. Nowatorskie podejście do sztuki lansowane przez prekursorów modernizmu dotknęło wkrótce wszystkich dziedzin życia, w tym również mody. Projektem „Piękno i otchłań” (Beauty and the Abyss. Klimt. Schiele. Wagner. Moser.), Wiedeń przypomina o dokonaniach wybitnych artystów i wpływie na życie współczesnych, a zarazem czci przypadającą na 2018 rok, setną rocznicę ich śmierci.

Dr Stefan Kutzenberger prezentuje wybrane dzieła wiedeńskich prekursorów modernizmu, fot. Paweł Wroński

Beauty and the Abyss. Klimt. Schiele. Wagner. Moser.www.wien.info
Wiedeński modernizm: www.wien.info
Gustaw Klimt: www.austria.info
Egon Schiele: www.austria.info
Otto Wagner: www.austria.info
Koloman (Kolo) Moser: www.austria.info
Wiedeń (Kultura, historia, turystyka): www.wien.gv.at
Leopold Museum (jeden z obiektów kompleksu MQ): www.leopoldmuseum.org
dr Stefan Kutzenberger: www.complit.univie.ac.at

Wiedeń, fasada Majolikahaus z lat 1898-1899, budynek znany bywalcom Naschmarktu został zaprojektowany przez Otto Wagnera i należy do najsłynniejszych dzieł architekta, fot. Paweł Wroński

If You like this site, your support will be welcome!

$5.00


Skąd się wzięły demony

Wyobraźcie sobie budzącą grozę narośl na pniu starego drzewa, kolonię opieniek lub rozrosłą monstrualnie hubę na powalonym, próchniejącym dębowym kolosie, czy wyłupiaste oczy żab, pojawiające się ni stąd ni zowąd nad lustrem wody…

I pomyślcie, jakie to wywierało wrażenie, zwłaszcza gdy działo się we mgle albo o zmierzchu w oczeretach ciemnego boru, z którego dobiegały jakieś pochrząkiwania, pomruki czy przejmujące wycie, albo pośród bagien, na których tak łatwo było zgubić trakt i utonąć w odmętach.

Demony wyłaniały się ze starych pni, z mroków lasu, mgły i szumu wody, fot. Paweł Wroński

Źródłem słowiańskiej demonologii były przede wszystkim wrażenia, jakie potężna przyroda wywierała na ludziach prostych, potęgując lęk który ogarniał ich dusze ilekroć tylko opuszczali swój maleńki, z trudem oswojony kawałek świata.

Moglibyśmy machnąć dziś ręką na demony przodków i skwitować pogardliwie: zabobony. Zastanówmy się jednak czy słusznie, bo pełniły one niezwykłą rolę w ich życiu. Opowieści o stworach groźnych, podstępnych, życzliwych, bądź skłonnych do przychylności w zamian za datek czy poczęstunek, tłumaczyły zjawiska, których istoty ówcześni ludzie pojąć nie potrafili. Niosły także przestrogę przed niewłaściwym postępowaniem i pouczenie. Na przykład strach przed Białymi Ludźmi, którzy kryli się w błocie na drogach, czy przed Topielicami wabiącymi ludzi w śmiertelnie niebezpieczne bagna, kazał im dobrze wybierać czas podróży i baczyć pilnie na drogę aby jej nie zgubić.

Ale pośród demonów były nie tylko te leśne, czy wodne stwory. Ot, sen z oczu rolnikom spędzali choćby Płanetnicy, nadciągający na ciemnych chmurach niczym na wozach, przynosząc burze i gradobicia niszczące zbiory. Wiara, że istnieją pojawiła się dawno, w czasach pogańskich. Chrześcijaństwo zaś. przyniosło skuteczne panaceum – dźwięk sygnaturek, którego Płanetnicy nie znosili. Wiara ta była tak mocno zakorzeniona w ludzkich umysłach, że na górzystej Orawie jeszcze na przełomie XIX i XX wieku wystawiano wśród pól maleńkie drewniane dzwonnice, by bijąc w umieszczone w nich dzwonki, odegnać Płanetników i zażegnać zawczasu niebezpieczeństwo. Podobnie lęk przed Mamuną, nazywaną też Boginką lub Dziwożoną, podmieniającą dzieci nakazywał pilnie strzec niemowląt i nie pozostawiać ich pod żadnym pozorem bez opieki.

Opowieści zawierające charakterystyki demonów i zaklęcia, którymi można było je odganiać tworzyły magiczną zasłonę wokół domostw. Otulali się nią, niczym płaszczem podróżni, a rodzice skrzętnie stosowali się do zawartych w klechdach porad i płynące z nich nauki przekazywali potomstwu, nierzadko w postaci dopiero dziś wychodzących z użycia, bo oderwanych od realiów współczesności porzekadeł.

Paweł Zych i Witold Vargas są autorami wielotomowego „Bestiarusza słowiańskiego”, poświęconego demonologii naszych przodków. Czerpiąc stamtąd inspirację, uczestnicy zajęć Gosi tworzą nacechowane własną refleksją postacie. Fot.: Paweł Wroński

Fascynacja Małgorzaty Bockenheim tym z pozoru mrocznym i zapomnianym światem stała się kanwą plastycznych zajęć prowadzonych w OPP1 Jordanek. Wydawać by się mogło, że postacie dawnych słowiańskich demonów wzbudzą lęk i odrazę u uczestniczących w zajęciach dzieci. Nic takiego nie miało jednak miejsca. Przeciwnie – opowieści pobudzają wyobraźnię i przypominają dzieciom o świecie przyrody, który coraz mocniej przesłania nam technika. Ułatwiają twórcze wnikanie w krąg własnych emocji, pomagają także wygaszać, a przynajmniej oswajać, nawet te najmroczniejsze.

Małgorzata Bockenheim, fot. Paweł Wroński

W tym roku szkolnym zabierzemy was do świata słowiańskich demonów. Ustami uczestników zajęć opowiemy wam różne historie. Razem z wykonanymi na zajęciach kukłami odwiedzimy zielone zakątki wokół Jordanka, by zobaczyć jak ożywione wyobraźnią twórców demony się tam czują. Relacje z tych wydarzeń zobaczycie w galeriach zdjęć i na filmach, które opublikujemy na stronach Ogniska Pracy Pozaszkolnej Nr 1 Jordanek (www.opp1.waw.pl) oraz na OPP1 Jordanek -YouTube’owskim kanale placówki (www.youtube.com). Na koniec zaś, w maju 2018 roku, zaprosimy was na wystawę do Muzeum Warszawskiej Pragi, na której spotkacie owe demony w specjalnie dla nich stworzonym zakątku (www.muzeumpragi.pl).


Portale i artykuły poświęcone słowiańskiej demonologii
www.slowianowierstwo.wordpress.com
www.slowianskibestiariusz.pl
www.strefatajemnic.onet.pl


Materiał przygotowany na potrzeby projektu „Strachy na Lachy” (www.opp1.waw.pl).

W twarzy Powitruli łączą się piękno i groza, jaką demon siał wśród pasterzy, fot. Paweł Wroński

If You like this site, your support will be welcome!

$5.00