Winiarskie ABC Mołdawii

Mołdawski krajobraz łagodnie faluje, a jego ozdobą są winnice. Uprawa winorośli należy bowiem do najważniejszych w tym niewielkim kraju, w którym podstawą gospodarki jest rolnictwo – uprawa owoców, warzyw, zbóż, tytoniu i słoneczników.



Film prezentuje winnice i siedzibę najstarszej mołdawskiej wytwórni, założonej w 1827 roku Purcari Château.


Winiarskie dzieje Mołdawii tkwią korzeniami w czasach preromańskich, jak się szacuje – przed około 5 tysiącami lat. Obfitowały w trudne momenty. W okresie tureckiego panowania religia zdobywcy nie sprzyjała rozwojowi sztuki winiarskiej. Z drugiej jednak strony, Turcy wyżej cenili haracze niż religijną poprawność tych co je płacili. W drugiej połowie XIX wieku, Mołdawii nie ominęła plaga filoksery – żółtej mszycy przywiezionej z kontynentu amerykańskiego, która przetrzebiła europejskie uprawy winorośli.

Niezależnie od ekologicznej katastrofy, XIX stulecie było epoką pionierów. Powstały wówczas funkcjonujące po dziś dzień winiarnie, takie jak Purcari Château (najstarsza w Mołdawii, założona w 1827 roku; www.purcari.md) czy Castel Mimi (działa od 1893, z jej początkami wiąże się sprowadzenie do Mołdawii francuskiego szczepu aligoté; www.castelmimi.md). Paradoksalnie, epidemia filoksery spowodowała poszerzenie wachlarza uprawianych szczepów. Trzeba było bowiem sprowadzać sadzonki nowe, również nie używanych wcześniej w tym rejonie odmian.

Wina z Mołdawii - od najlepszych producentów, fot. Paweł Wronski
Wina z Mołdawii – od najlepszych producentów, fot. Paweł Wroński

Natomiast znaczące poszerzenie areału upraw, miało miejsce w czasach socjalistycznych. Wtedy także zwiększono zdecydowanie produkcję. Niestety, kosztem jakości win. Po 1991 roku, w niepodległej Mołdawii, winiarstwo zmienia powoli oblicze, dzięki czemu podłe trunki zaczynają robić miejsce interesującym. „Powoli”, bo duże zapotrzebowanie na wino z rynku rosyjskiego, wciąż skłania do przedkładania ilości nad jakość.

W Mołdawii działa około 140 winiarni o różnym potencjale. 24 z nich (wg danych z 2016 roku), eksportuje wina do Polski. Przy produkcji szlachetnego trunku oraz w przemyśle i usługach związanych z winiarstwem pracuje około 200 tysięcy osób. Branża generuje około 3-4% mołdawskiego PKB.

Z perspektywy uprawianych odmian, Mołdawia jawi się krajem z pogranicza Europy i Azji. Spotkamy tu bowiem pochodzące z Gruzji rkatsiteli obok wywodzącego się z Francji, a rozpowszechnionego na całym świecie sauvignon blanc. Przykładem podobnego zestawienia wśród szczepów czerwonych mogą być saperavi i cabernet sauvignon. Do mołdawskich warunków przystosowały się znakomicie sprowadzone z Ameryki odmiany z gatunku vitis labrusca, czyli „lisiej winorośli” – isabella i lidia. Służą do produkcji soków oraz niezbyt wysoko cenionych win półsłodkich i słodkich o domowym charakterze, podkreślonym smakiem truskawek i poziomek.

moldova-w-warszawie_2960
Członek mołdawskiej ekipy na TT Warsaw 2016, fot. Paweł Wroński

Wśród popularnych odmian są także szczepy, wywodzące się z tej części Europy, kojarzone raczej z sąsiednią Rumunią, często także z Węgrami.

Fetească albă – jeden z najdłużej uprawianych i najpopularniejszych zarówno w Rumunii, jak i w Mołdawii białych szczepów. Jest też dobrze znany na Węgrzech, gdzie kryje się pod nazwą leányka. Powstają z niego mineralne, świeże wina wytrawne lub półwytrawne, z wyczuwalnymi w bukiecie nutami kwiatowymi.

Fetească regala – również biała odmiana, ale jej historia sięga zaledwie lat 30. XX wieku. Powstała bowiem ze skrzyżowania fetească albă i grasă. Drugi z „rodzicielskich” szczepów jest wizytówką rumuńskiego regionu Cotnari (grasă de Cotnari). Fetească regala, podobnie jak fetească albă uprawiana jest też powszechnie na Węgrzech, gdzie nazywa się ją királyleányka. Powstają z niej wytrawne trunki o aromatycznym bukiecie.

Plavaj – biała, prawdopodobnie rdzenna mołdawska odmiana winorośli, której apogeum wykorzystania przypadło na przełom XIX i XX wieku. Dziś uprawy są coraz rzadsze. W krajach środkowej Europy odmiana też jest znana i występuje pod różnymi nazwami. Melve na Węgrzech, plavez gelber w Austrii, rumeni plavec w Słowenii, plavec žuti w Chorwacji, a w Rumunii – plavana albo plavaie.

Viorica – odmiana, która rośnie tylko w Mołdawii, doskonale przystosowana do klimatu miejscowego klimatu. Viorica doskonale przetrzymała katastrofalną suszę 2012 roku, zwracając na siebie uwagę producentów. Głównym krajowym producentem, który w ostatnich latach podjął na większą skale produkcję win z tego szczepu jest Cricova.

Rara neagră – jest sztandarową czerwoną winoroślą regionu Purcari. W winiarni Purcari Château powstaje z nie cenione wino Negru de Purcari, które już pod koniec XIX wieku zawędrowało na brytyjski dwór królewski. Jest wysoce prawdopodobne, że rara neagră jest najbardziej mołdawską winoroślą, bo stąd się wywodzi. Rozpowszechniła się jednak w Rumunii tak, że znana jest lepiej pod tamtejszą nazwą băbească neagră. Wina wyrabiane z rara neagră mają rubinowy kolor, a w ich bukiecie goszczą rzadko w winie spotykane nuty dojrzałych winogron.

Fetească neagră – czerwony szczep uprawiano w tej części Europy jeszcze przed atakiem filoksery. A że jest odporny na mrozy i łatwo obsypuje szlachetną pleśnią, oprócz win wytrawnych czy półwytrawnych robi się z niego wina słodkie, zbierając grona nawet po przymrozkach. W ich bukiecie czuć nuty owoców leśnych, głównie jeżyn. Co ciekawe, dawniej winogron tej odmiany używano przede wszystkim do kupaży z cabernet i merlot. Teraz, robi się z niej najchętniej czyste, jedno-odmianowe wina. Na ich dobrą ocenę wpływa fakt, że sprawdzają się podczas dłuższego leżakowania.

Hitem turystycznym są, ciągnące się nawet ponad 200 km podziemne piwnice na wino. Złożone w nich depozyty czynią z Mołdawii największy skład win w Europie, a może nawet na świecie. Fot. Paweł Wroński
Hitem turystycznym ze świata mołdawskich win są ciągnące się kilometrami podziemne piwnice na wino. Złożone w nich depozyty miłośników szlachetnego trunku, czynią z Mołdawii największy skład win w Europie, a może nawet na świecie. Fot. Paweł Wroński

W Mołdawii wyróżnia się 4 historyczne regiony winiarskie.

Północ zajmuje Bălti. Najmniejszy i najzimniejszy w kraju. Z tutejszych winogron wyrabia się mołdawską brandy – divin.

W centralnej części leży Codru. Królestwo białych szczepów. Ich uprawy zajmują około 70% areału. Mają tu siedzibę tak znane winiarnie jak Cricova (www.cricova.md), czy należąca niegdyś do Romanowów S.A. Romaneşti (robią dobre, cenione wina czerwone; www.romanesti.moldagro.md).

Nad Dniestrem, na południowym wschodzie rozciąga się Nistreana. Terroir sprzyja uprawie czerwonych odmian winogron. To tutaj, na zachodnim brzegu Dniestru zlokalizowana jest siedziba najsłynniejszego w Mołdawii producenta – Purcari Château (www.purcari.md).

Południową część kraju zajmuje region Cahul. Sławą cieszy się w nim współcześnie przede wszystkim część wschodnia, Ştefan Vodă – subregion, w którym Purcari Château ma także swoje uprawy. Szereg butikowych producentów ze Ştefan Vody cieszy się dobrą opinią. Należą do tej grupy Equinox z Olăneşti (www.winemoldova.com/equinox), Et Cetera z Crocmaz (www.etcetera.md), czy Pelican Negru, mołdawsko-francuskie joint venture, działające także w Olăneşti (www.pelicannegruwines.com). Zachodnia część regionu Cahul to historyczny region Valul lui Traian.


Małych producentów zrzesza Asociația micilor producători de vinuri din Moldova: www.winemoldova.com (katalog wybranych członków stowarzyszenia w jęz. angielskim: www.winemoldova.com/pdf).


INFO
Więcej o szczepach i winach mołdawskich: www.wineofmoldova.com
Katalog spożywczych produktów z Mołdawii, obejmujący uprawiane szczepy i produkowane wina: www.madein.md

Reklamy

Wino – skarb Mołdawii pod ziemią ukryty

Wyobraźcie sobie piwnice na wino, po których jeździ się samochodem. Nie ma zresztą innego wyjścia, bo podziemne korytarze ze składami butelek szlachetnego trunku ciągną się kilometrami.

moldova-w-warszawie_2962
Parascovia Popov z „Purcari Château” prezentuje butelkę Negru de Purcari – czerwonego cuvee ze szczepów cabernet sauvignon, rara neagră i saperavi. Tradycje winiarni sięgają 1827 roku. A produkowane tu wina trafiły w II połowie XIX wieku na angielski dwór królewski. Fot. Paweł Wroński

W Księdze Rekordów Guinnessa odnotowano, że najdłuższe na świecie są podziemne tunele w mołdawskim Milesti Mici (Mileştii Mici), wiosce położonej około 18 km na południe od Kiszyniowa. Wydrążono je 80 m pod ziemią. Liczą 250 km długości.

Jednocześnie jest to największy depozyt wina na świecie. Ponoć złożono tam ponad 1,5 mln butelek, i to jedynie win mołdawskich

Natomiast w Krikowej (Cricova), gdzie korytarze liczą zaledwie 120 km długości, przechowują swoje winne kolekcje znane osobistości z różnych stron świata, między innymi Angela Merkel, Władimir Putin i Donald Tusk. Ulice między składami noszą nazwy szczepów z jakich wykonano leżakujące przy nich wina. Piwnice w Krikowej urządzono w wyrobiskach nieczynnych wapienników.

Winiarnia Castel Mimi nie ma wprawdzie tak rozległych piwnic, ale za to ma siedzibę w autentycznym XIX-wiecznym pałacu oraz oferuje gościom winne SPA.

Prezentując swój kraj na TTW 2016, Mołdawianie nie omieszkali poczęstować gości winami z rodzinnej ziemi, z cieszących się światową renomą wytwórni:

Asconi (www.winazmoldawi.pl)
Castel Mimi (www.castelmimi.md)
Château Vartely (www.vartely.md)
Purcari Château (www.purcari.md)

Trzy wytwórnie, trzy tradycje wyrobu wina - wizytówka Mołdawii, fot. Paweł Wroński
Różne wytwórnie, różne tradycje i style wyrobu wina – wizytówka Mołdawii, fot. Paweł Wroński

Krótko o Mołdawii

  • Kraj bez dostępu do morza, choć najkrótszy dystans od granicy do Morza Czarnego wynosi 10 km (sic!)
  • Sąsiedzi – Rumunia i Ukraina
  • Powierzchnia – niespełna 34 tys. km2
  • Ludność – 3,5 mln.
  • Stolica – Kiszyniów (Chișinău; ok. 700 tys. mieszkańców)
  • Najwyższy punkt – Dealul Bălănești (430 m)
  • Główne rzeki – Prut na granicy z Rumunią oraz płynący wzdłuż granicy z Ukrainą Dniestr (ta rzeka dzieli kraj na dwie niewspółmierne pod względem obszaru prowincje – rozległą Besarabię i Naddniestrze – wąski pas terytorium na wschodnim brzegu)
  • Język urzędowy – rumuński, ale część kraju (Naddniestrze z miastem Bendery z prawego brzegu Dniestru), jest praktycznie rosyjskojęzyczna
  • Dominująca religia – prawosławie
  • Waluta – lej mołdawski (1 MDL – 0,21 PLN wg kursu z listopada 2016)
  • oprócz win, do smakowych atutów kraju należy zaliczyć miody oraz zabytki przeszłości z pograniczy kultury wschodniej i zachodniej – monastyry, cerkwie, twierdze nad Dniestrem i postsowiecki Tiraspol, znany także z wytwórni koniaków, które można degustować, kosztując jednocześnie czarnego kawioru!
Mołdawia jest super, fot. Paweł Wroński
Mołdawia jest super, fot. Paweł Wroński

Mołdawska infrastruktura turystyczna jest wciąż jeszcze skromna, jednak niepozbawiony autentyzmu i nieskomercjalizowany kraj spodoba się tym, którzy preferują miejsca nieskażone masową turystyką.


INFO
Zakłady winiarskie w Krikowej (Combinatul de Vinuri „Cricova”): www.cricova.md
Zakłady winiarskie w Milesti Mici (Combinatul de Vinuri de Calitate „Mileştii Mici”): www.milestii-mici.md

W pierwszym tygodniu października odbywa się zawsze w Kiszyniowie festiwal wina – informacje na fanpage’u Vinul Moldovei: www.facebook.com/moldovawineday/

Oficjalne strony Narodowego Związku Turystyki Przyjazdowej Mołdawii: www.moldova.travel