Yerebatan Sarayi – cuda Stambułu (4)

If You like this site, your support will be welcome!

$5.00

Yerebatan Sarayi, czyli Zatopiony Pałac to nazwa wielkiej antycznej cysterny, zbudowanej w pobliżu bazyliki Hagia Sophia (meczetu Ayasofya) za panowania cesarza Justyniana.

Ponad 300 marmurowych kolumn 9-metrowej wysokości wspiera ceglane sklepienie gigantycznej podziemnej hali. Na podstawach dwóch z nich znajdują się wizerunki głowy meduzy, a jedną zdobi abstrakcyjny ornament. Jak głosi legenda, tę trzecią dedykowano niewolnikom zmarłym podczas wznoszenia budowli Konstantynopola. W rzeczywistości wykorzystano kolumnę pozostałą z łuku triumfalnego, wystawionego na cześć jednego z cesarzy w IV stuleciu. Cysternę zbudowano dwa wieku później, za panowania Justyniana.

Bazy dwóch kolumn zdobią wizerunki głowy meduzy, ułożone w innych płaszczyznach; tam najchętniej fotografują się turyści, fot. Paweł Wroński

Meduza budzi największy podziw. Nie tylko dlatego, że oddano misternie jej wężowe włosy i oczy, których spojrzenie zamieniało śmiałka w kamień. Wspaniałe płaskorzeźby są arcydziełem sztuki rzeźbiarskiej z VI wieku. Nie wiadomo wprawdzie dlaczego ozdobiono w ten sposób tylko dwie kolumny. Zagadka intryguje tym bardziej, że każda z głów jest przedstawiona w innej płaszczyźnie. Tajemniczą atmosferę tego miejsca, wykorzystano kręcąc w 1963 roku sceny do bondowskiej sagi. W filmie „From Russia with Love”, zamieniono cysternę w budzące grozę podziemia rosyjskiej ambasady.

Meduza z odwróconą głową. Takie przedstawienia tłumaczą liczne legendy, choć powód był zapewne prozaiczny – wyrównanie poziomu baz wszystkich kolumn zależne od ukształtowania gruntu na dnie cysterny, fot. Paweł Wroński

Turcy woleli wodę z akweduktów, więc o cysternie zapomniano do czasu aż odnalazł ją francuski badacz Petrus Gyllius (albo Pierre Gilles), poszukujący w połowie XVI wieku śladów bizantyjskiej przeszłości. Jego uwagę zwrócili mieszkańcy Stambułu, którzy z otworów w ziemi wyciągali wodę jak ze studni albo łowili ryby.

Płacząca kolumna, fot. Paweł Wroński

Cysterna jest największą z trzech jakie zachowały się w Stambule. Po dziś dzień w zbierającej się na dnie zbiornika wodzie żyją ryby. Czuć wilgoć, a słupy kolumn są mokre od skraplającej się pary wodnej. Panuje chłód, w największy nawet, dokuczliwie odczuwany na ulicach upał. Z zewnątrz cysternę wskazuje niewielki wejściowy pawilon, przy którym – tak jak przy wszystkich tłumnie odwiedzanych obiektach – trzyma straż policyjny patrol. Meduzę zaś uwieczniono w nazwie pobliskiej restauracji, zdobiąc fasadę mieszczącego ją budynku kamienną plakietą z wizerunkiem mitycznego potwora.

Ryby zawsze znajdowały dogodne warunki do życia w cysternie, fot. Paweł Wroński

W naszych przewodnikach Zatopiony Pałac kryje się najczęściej pod nazwą Cysterna Bazyliki: www.yerebatan.com

Reklamy

Meczet Sulejmana – cuda Stambułu (2)

Sulejman Wspaniały zasłużył na swój przydomek działalnością polityczną i wojskową, kodyfikacją prawa i mecenatem sztuki. Był 10. sułtanem dynastii osmańskiej. Za jego panowania Imperium Osmańskie osiągnęło apogeum potęgi (1520-1566).

Jednym z pomników jego epoki jest Meczet Sulejmana, czyli Süleymaniye Camii. Wzniesiony przez słynnego nadwornego sułtańskiego architekta Mimara Sinana w latach 1550-1557, uchodzi za arcydzieło architektury doby osmańskiej. Pod względem formy nawiązuje do świątyni Hagia Sofia. Jest główną budowlą rozległego kompleksu, obejmującego między innymi szkoły teologiczną i medyczną, łaźnię, karawanseraj, a nawet kuchnię dla ubogich. Obok wznosi się sułtańskie mauzoleum, a z chętnie odwiedzanego, porośniętego drzewami tarasu, roztacza się wspaniały widok na zatokę Złotego Rogu i przeciętą nią europejską część tureckiej metropolii.

Historyków zajmuje postać Hürrem, nazywanej Roksolaną dla podkreślenia pochodzenia z Rusi. Była ponoć „młoda, nieładna, ale pełna wdzięku, nieduża (…) miła, skromna i bardzo dobrze znała naturę sułtana”. Sulejman miał ją poślubić w 1534 roku, przełamując tradycję, bo jeśli to rzeczywiście był ślub, to po raz pierwszy w historii Imperium Osmańskiego, wyzwolona niewolnica uzyskała najwyższą pozycję w Wielkim Haremie i utrzymała ją aż do śmierci. Poseł angielski sir George Young twierdził nawet, że „wesele odbyło się w oficjalnej siedzibie sułtana – pałacu Topkapý i przyćmiło wszystkie weselne zabawy, jakie urządzano”. Wielu historyków uważa jednak, że były to uroczystości związane z jej wyzwoleniem, bo ślub według prawa koranicznego sprowadzał się do przeniesienia kobiety do domu męża, a Hürrem od dawna przebywała już w domu Sulejmana. O łączącej parę miłości świadczy jednak bogata korespondencja i romantyczne wiersze jakie sułtan dedykował Hürrem. Obydwoje pochowani zostali w kompleksie zabudowań związanych z Meczetem Sulejmana.


Meczet Sulejmana Wspaniałego (Süleymaniye Camii): www.suleymaniyecamii.org
Sulejman I Wspaniały: www.historia.org.pl/2013/06/18/
Hürrem, wielka miłość Sulejmana: www.historia.org.pl/2015/04/04/